Samstag, 16. September 2017

Dita e tollonit

Viron Kona
Tregim nga Viron Kona

(Kronikë e ditëve që duam t`i harrojmë, por nuk i harrojmë dot)
         
       - O ma, po ne kur do t`i marrim vezët? Ata të rrugës tjetër i kishin marrë. Goni dhe Titi po shqepeshin duke ngrënë: edhe vezë të ziera, edhe të skuqura në tigan, edhe të rrahura në pjatë, me sheqer. Mua më pëlqejnë më shumë vezët e rrahura dhe me sheqer...
       - Po, o shpirt, ja po afron edhe dita e tollonit të vezëve edhe për ne. Nesër, ditë e hënë, është dita e tollonit të gjizës dhe djathit, pasnesër dita e sallamit, pastaj vjen e mërkura që kemi tollonin e kafesë, e enjtja e gjalpit, e premtja dita e mishit të derrit, e shtuna s`ka tollon, kurse e diela...? 
       - Dita e tollonit të vezëve, - u hodha unë, -Sa kokrra do marrim ne, o ma?
       - Si dhe herë të tjera bir, plot 10 kokrra. Dhe çfarë kokrrash: të mëdha, të bardha borë, tamam si vezë fshati.
       - Pse, më të mëdha janë vezët e fshatit?
       - Më të mëdha dhe më të freskëta. Po, edhe ato të fabrikës të mira janë.
Disa çaste unë heshta duke ëndërruar vezët e rrahura në pjatën që fryhej e fryhej dhe bëhej e madhe, shumë e madhe...Pastaj e pashë nënën në sy dhe  e pyeta: 
       - Pse thua ti, o ma që ne do shqepemi me vezë? Ne vetëm nga një kokërr na bie se jemi 9 vetë...Ja, po i numërojë me gishta: unë dhe motrat bëhemi 3, pastaj vëllai i madh Arlindi, pastaj ti mami, babai, gjyshja, gjyshi, halla dhe një kokërr që ti, o ma, e mbanë gjithnjë rezervë...Plot 10 kokrra vezë...
       - Ashtu është, o bir, por, unë, babai, gjyshi, gjyshja dhe halla, nuk i hamë vezët, apo nuk e di këtë ti? 
       - Po pse nuk i hani?
       - Ne nuk i hamë se kemi ngrënë shumë, gjithë jetën, kështu që nuk na vete më mendja për vezë. Radhën e parë për të ngrënë vezë, tani e keni ju të vegjlit, ju keni nevojë të rriteni..
       - Po nga sa kokrra na bien gjithsej ne të vegjëlve, o ma? 
       - Nga tre kokrra secili. Veç këtyre është edhe një kokërr që do të ma japë fqinja. Unë ja kam dhënë borxh përpara një muaji dhe ajo do të ma kthej këtë javë. Kështu që, ju të vegjlit, ti dhe dy motrat, do të hani edhe vezë të zier, edhe të skuqur me vaj në tigan, edhe të rrahur në pjatë, me sheqer. Do hani vezë tre ditë reshtë, kush është si ju!
       - Po, unë, o ma, i dua të tre kokrrat në një ditë, të rrahura në pjatë dhe me shumë sheqer. Kurse motrat le t`i hanë si të duan.
       - Po ditët e tjera, ç`do të hash, nuk më thua?
       - I dua t`i ha të tre kokrrat në një ditë, ashtu i dua! - ngula këmbë unë. 
       - Mirë, o shpirt, si t`i duash ti do të t`i bëj nëna. 
Disa çaste heshta. Lart në qiell dukej hëna e cila udhëtonte e qetë mes reve dhe yjeve. 
       - O ma, shiko sa çudi! Edhe hëna atje lart në qiell, vezës i ngjanë!
       - Po, o shpirt, po ajo nuk është jona, është e Zotit.
Disa çaste heshta duke menduar për hënën. Sa mirë do të ishte sikur vezët të ishin aq të mëdha sa ç`është hëna! Nuk do të kishte nevojë të blinim shumë vezë, mjaftonte një dhe hanim e ngopeshim të gjithë...Ehe, ehe, - qesha me vete me krahasimin që më shkoi në mendje. Pastaj iu ktheva përsëri nënës:
       - Edhe hëna, o ma, ditën e tollonit del?
       - Eh, jo, ajo del më shpesh, veçse herë del e plotë, herë si drapër, herë e ngrënë...
       - Pse, kush e  ka ngrënë hënën, o ma? 
       - Ç`thua?!-tha nëna dhe qeshi,-Nuk e ka ngrënë askush hënën, o bir, po ashtu i thonë...

***

Erdhi dita e diel. Isha  në gjumë kur ndjeva zhurmë, dikush u ngrit dhe po vishej. Ishte babai.
       - Po është shpejt akoma, ora s`ka shkuar 3.00, - i tha nëna.
       - Jo, jam shumë vonë, duhet të nxitoj, - iu përgjigj ai.
Unë u ngrita, u vesha  pa u ndjerë dhe i vajta pranë babait.
       - Po ti?
       - Do vijë dhe unë, o ba.
       - Jo, se është shumë shpejt për ty. Fli!
       - Do vijë, do vijë! - ngula këmbë unë.
U nisëm për te dyqani. Që nga larg pamë se atje kishte shumë njerëz. Rrinin të mbledhur dhe bisedonin me zëra të ulët.
       - Ja, dhe pak, tani pritet të vijë furnizimi, - po thoshte dikush.
       - Se mos nuk vjen fare, kështu ndodhi para dy javëve. Ne që kishim ditën e tollonit, mbetëm fare pa vezë...
       - Kush është i fundit? - pyeti babai.
       - Jam unë, - tha një burrë me mustaqe. -E ke me vete tollonin?-e pyeti ai babanë.
       - Po, - tha babai, - po nuk e di  a do të arrijmë, sa vetë janë përpara nesh.
       - Ti je i 37-ti, - i tha burri.
       - Qenkam vonë, - tha babai, - nuk di a do të më vijë radha?
       - Të tjerë kanë ardhur që në orën 12.00, - tha burri me mustaqe.
       - Pse s`thua që mbrëmë, - ia priti një burrë i gjatë me kapelë me strehë dhe shtoi: -Disa e bëjnë me hile, duken pak kohë këtej, pastaj vënë trastën apo ndonjë gur dhe shkojnë e flenë gjumë. Po unë ua hoqa, atje në kazan të plehrave ua hodha edhe trastat edhe gurët e radhës.
Tej u dukën dritat e një makine.
       -Furnizimi! - tha njëri dhe të gjithë u shtrënguan te dera e dyqanit.
Makina kaloi me shpejtësi.
       -Ishte makina e druve, shkon te fusha, - shpjegoi një grua, - atje ka shkuar im shoq mos siguron një racion dru.
       -Ne i kemi marrë drutë, - tha babai, - dhe, kemi bërë mirë se do të bëj dimër i ftohtë këtë vit. Na ka mbetur pa marrë vajguri...Nuk e di sesa litra do na japin këtë muaj... 
Më në fund erdhi makina e furnizimi dhe qëndroi përpara dyqanit.
       - Lutem, largohuni, më hapni rrugën! - tha shitësi.
       - Do ndihmë? - tha dikush që sapo erdhi dhe kapi disa nga kolitë e vezëve.
       - Jo, - iu përgjigj shitësi, - mos i prekë kolitë!
       - Ti zotëri mbaj radhën, - i tha një i moshuar atij që gjoja donte të ndihmonte.
       - Pse, nuk doni ndihmë ju?
       - Ti e ke hallin që të marrësh pa radhë, ne kemi gjithë natën këtu.
Tjetri heshti.
-M`u dukën vezë të vogla, si vezë pëllumbi, - pëshpëriti një grua.
-Eh, si të qëllojnë, para një jave ishin të mëdha, si vezë pate dhe borë të bardha, - ia priti një tjetër.
-S`ka rëndësi se çfarë lloje janë, pëllumbi apo pate, mjafton që të arrijmë e të marrim, - tha një grua.
-Të qëndrojnë vetëm 30 vetë, - tha shitësi, 15 burra, 15 gra. Vetëm 300 kokrra janë të gjitha. 
Në radhë u ndjenë zëra të shqetësuar.
       - Vetëm 30? - pyeti i tronditur babai.
       - Të kishe ardhur më shpejt! - i tha dikush.
Babai s`foli.
       - Si do bëjmë? - pyeti më shumë veten se sa mua.
       - Unë do qëndroj një herë, - tha ai që ishte përpara babait, - nuk i dihet, mban edhe nën banak ky shitësi, hajdut i madh është, provojmë i japim ndonjë lekë nën dorë dhe marrim edhe ne nga pak kokrra. -Pastaj burri i tha babait: -Nuk ishin 30 koli sa po thotë ky hajduti, por 36, jam i sigurt se i numërova gjatë transportimit nga makina te dyqani. Si do bësh ti, do qëndrosh?
       - Po qëndroj edhe pak, mbase, ku i dihet, - tha dhe babai.
Radha ecte shpejt, vezët po pakësoheshin.
Befas erdhi një gaz 69-ësh i cili frenoi me zhurmë. Ishte gaz i kryetarit të komitetit. Shoferi, një burrë i ri, përplasi me forcë derën e makinës, i vajti shitësit pranë dhe i pëshpëriti në vesh. Pastaj, ata u futën të dy brenda dyqanit.
       - Edhe ky, për vezë ka ardhur? -pyeti dikush.
       - Po or, për vezë! S`ka ardhur për të na parë neve. Këtë punë bënë gjithnjë ky, dhe, kam frikë se do të na lërë fare pa gjë edhe ne që po na vjen radha.
Shoferi i komitetit doli nga dyqani me tre koli në duar.
       - Ikën dhe 30 kokrra, - se kush tha.
       - Mos i ngrënçi! - pëshpëriti një grua.
       - Kush foli!? - tha kërcënueshëm shoferi.
Pasoi heshtja, pastaj shoferi tha:
       - Edhe fëmijët e mi duan të hanë, apo jo?
       - Do ta besonim po të merrje vetëm një koli, po ti po merr tre, - i tha babai. 
       - Matrapaz! – i thirri dikush.
       - Mbaje gojën! -tha shoferi dhe kërkoi me sy në errësirë atë që foli.
Pasoi përsëri heshtja.
       - Vezët për sot mbaruan! - tha shitësi, - Ju që s`morët, do vinin javën tjetër. Shënoni emrat në një listë.
       - Aman, mos ke vetëm dy-tri kokrra, - iu lut shitësit një grua, - kam vajzën e djalit sëmurë, mezi po i pret ato kokrra...Ka vënë kokën në jastëk dhe i mban sytë nga dera, e vogla e nënës, hë të lutem, vëre dorën në zemër...!
       - Më vjen keq, nëno, po të kisha do të jepja, - i tha shitësi.
       - I kishe ti, por ia dhe atij shoferit të kryetarit...
Gjatë kthimit për në shtëpi babai vetëm heshtte dhe, kush e di pse i përplaste fort këmbët duke pëshpëritur diçka me vete... Kur mbërritëm në shtëpi, nëna u pa sy më sy me babanë pa këmbyer asnjë fjalë. Ishin ngritur edhe dy motrat e vogla, kurse vëllai, që ishte më i madhi nga ne fëmijët po flinte ende sepse do të fillonte punë në uzinë si punëtor në fonderi. Motrat ishin të përgjumura dhe më shihnin me një farë zilie që unë kisha qenë me babanë te radha e vezëve.
       - Si do të bëjmë, - tha nëna, - për ne të rriturit do të gatuaj trahana ose papare, kurse këta zogjtë duan vezë, kanë ditë që i presin...
       - S`kemi ç`bëjmë, vetë e kemi fajin, -i tha babi, - po ti, pse s`më ngrite më shpejt? - iu hakërrua ai nënës?
       - Po ja, thashë të flije dhe pak dhe ...
       - E, fjeta dhe, u ktheva duar bosh, - tha babai me dhembje dhe nervozizëm.
Kur zbardhi dita, nëna shkoi te gardhi dhe i thirri fqinjës. Ajo doli menjëherë, u përshëndet me nënën dhe i dha kokrrën e vezës të mbështjellë me një shami të bardhë.
       - Si do ta bësh? - e pyeti fqinja.
       - I vogli e do të rrahur në pjatë dhe me sheqer, ka disa ditë që po e kërkon, - tha nëna duke psherëtirë.
       - Vetëm këtë kokërr ke?
       - Po, -tha nëna me zë të ulët, -sot kishim ditën e tollonit, por nuk arritëm të merrnim dot, shkuam vonë...
Nëna e vuri kokrrën e vezës në pjatë dhe mori pirunin...Hodhi në fillim të bardhën e vezës dhe zuri ta rrahë me pirun. Unë dhe motrat ia kishim ngulur sytë pjatës ku, e bardha  e vezës  që rrihej, po fryhej dhe po mbushte të gjithë pjatën. 
       - Sa më shumë ta rrahësh, më shumë fryhet, - tha nëna.-Dhe, duke thënë këto fjalë ajo  kthehu pjatën përmbys. E bardha e vezës, e rrahur dhe thuajse e ngrirë, nuk ra poshtë por qëndroi në pjatë.- Kjo tregon që e bardha e vezës është rrahur mirë, - shpjegoi nëna dhe vijoi: - Tani do të hedhim të verdhën, - dhe, në fjalë e sipër ajo hodhi mbi pjatë të verdhën e vezës. Ne fëmijët nuk ia ndanim sytë dhe shihnim sesi e gjithë veza e rrahur mori ngjyrë të verdhë. 
       - Tani, hedhim sheqerin! - tha nëna dhe, pasi  i hodhi tre lugë të vogla sheqer na u drejtua ne të vegjëlve: -Do t`ju japë secilit nga një lugë dhe do ta hani vezën me radhë, një herë njëri dhe një herë tjetri deri sa ta mbaroni. Por, mos u grindni, mirë?
       - Mirë, o ma, mirë! - thamë ne dhe, ndërsa nisëm të futnim me radhë lugët në pjatë, dëgjonim nënën që po thoshte: -Ja, shpejt vjen java tjetër dhe, e hëna nis me ditën e tollonit të gjizës dhe të djathit, e marta dita e tollonit të sallamit, e mërkura dita e...

Montag, 11. September 2017

Zija Çela: SI SHPREHEN PESË PERSONALITETE


(Mbi romanin “Ora e Zooparkut”)


Ali Aliu: Çështë kjo orë e Zooparkut? Po të qëndrojmë këtu, imagjinata e shtyn dhe më tej kërshërinë e lexuesit. Mos bëhet fjalë për një orë leksioni politik, leksioni historik, një orë leksioni patriotik apo leksioni moral? Por mund të jetë edhe ftesë për një orë para skenës së një teatri. Dhe, përsëri, na shkon ndërmend teatri politk, teatri komik, dramatik, tragjik... ose mund të jetë një nga orët e lexuesit, orët e ditës dhe të jetës, ku ndërthuren realja me imagjinaren.
Nga tërë tabloja Zija Çela krijon një metaforë të përsosur, përmes se cilës realitetin e sotëm e vendos edhe në kopshtin zoologjik, ku njeriu dhe shtazët shkëmbejnë maskat (rolet) me njëri-tjetrin nëpër kafaze. Le ta gjejë pastaj vetë lexuesi, ky “bashkautor” kult në romanet e Zija Çelës, se përse në vend të vrasë luanin, i cili e copëton vizitorin që e ka sfiduar duke i hyrë në kafaz, rojtari i parkut tonë vret njeriun... Është një roman me shumë kapituj që qëndrojnë si medalione narrative refleksive të përsosura, mbase të pashembullta në prozën bashkëkohore shqipe; një roman i hapur, i pakufi dhe pa pretendimin për një domethënie të vetme, pra të mbyllur në fund. Është rrëfim romanor që ka jo vetëm një të vërtetë sovrane, por edhe shumë të vërteta reale me kundërthënëset e tyre, duke e relativizuar shpesh njëra-tjetrën.
Me pak fjalë, “Ora e Zooparkut” është një roman që nxit tundime medituese për sferat më të qenësishme të ekzistencës dhe që, do të thosha, është privilegj që lexuesi ka në dorë një kryevepër të tillë.
Lazër Stani: Nga leximi i romanit lexuesi bindet se sa mirë di Zija Çela ta bëjë atë dallim të fateve njerëzore, se sa shumë hollësi, veçori e detaje jep, se sa sy të mprehtë ka e sa thellë shikon në jetën dhe psikën e secilit individ, femra e meshkuj, që përbëjnë galerinë e personazheve të romanit. Shkrimtari, edhe pse vështron errshëm, arrin të shohë qartë e kthjellët pikërisht atje, në bodrumet e lagështa e të pandriçuara të shoqërisë dhe të shpirtit të njeriut.
Faktues, analitik, i thellë, depërtues, me një gjuhë të gjallë e të begatë, me fjali të stilizuara që të kujtojnë zellin e poetëve të mëdhenj, “Ora e Zooparkut” vjen si një roman i ri, jo vetëm për ne si lexues, por edhe për vetë shkrimtarin Zija Çela. Pas shumë krijimesh të suksesshme, që e kanë renditur me kohë emrin e tij në elitën e letërsisë shqipe, me “Orën e Zooparkut” shkrimtari dëshmon talentin e tij unik, potencialin e pashtershëm krijues, fuqinë e imagjinatës dhe mjeshtërinë e shkrimit, por dëshmon njëkohësisht edhe bukurinë, pasurinë, magjinë, shprehshmërinë, thesarin e pashtershëm të gjuhës shqipe, që në këtë vepër fiton plotninë e saj hyjnore, çka e rendit padyshim autorin krahas mjeshtrave më të mëdhenj të lëvrimit të shqipes si Fishta dhe Konica, Noli dhe Kuteli, Poradeci dhe Koliqi.
Lindita Tahiri: Ashtu si veprimtaria e Ismail Kadaresë, që e ka mundësuar lirinë e mendimit në kohën e diktaturës më të egër, proza e Zija Çelës e ushqen kreativitetin e leximit në epokën e sotme të kulturës së popullarizuar të konsumit, ndoshta duke vërtetuar kështu faktin se letërsia ka qenë tradicionalisht mjeti më efikas i shqiptarëve për t’u rezistuar ideologjive totalitare, çfarëdo qofshin ato. Me veprën e tij, Zija Çela arrin të krijojë një autoritet të ri, atë të lexuesit, duke iu kundërvënë jo vetëm dogmës së realizmit socialist, që synonte të parandalonte çdo shkëndijë të mendimit kritik te lexuesi, por duke u shkëputur edhe nga realizmi komercial, që e shndërron në konsumator pasiv lexuesin. Një përqasje e këtillë e autorit i shkon për shtat edhe raportit modern të lexuesit me letërsinë.
Mehmet Kraja: Romani “Ora e Zooparkut” i Zija Çelës vjen në kohën e pjekurisë më të madhe letrare dhe artistike të autorit. Ai bëhet njëkohësisht dëshmi e niveleve të reja të letërsisë shqipe, e cila tashmë ka arritur ta tejkalojë fazën e tranzicionit me shkrimtarët e saj më të mirë dhe me vepra që prodhojnë stabilitet letrar e kulturor. “Ora e Zooparkut” është shkrim i pastër letrar, monument artistik i ngritur me gjuhë dhe stil shembullor, me vizione të aktualitetit dhe një sintezë autoriale të përvojës së shkrimit. Me këtë roman të Zija Çelës proza jonë arrin të bëhet prozë e gjithpërfshirjes artistike, e transformimeve të mëdha narrative dhe e bashkëkohësimit subjektor, e qëndrueshmërisë artistike dhe depërtimeve të reja në fushën e ideve, në fushën e shprehjes artistike dhe të kultivimit të gjuhës.
“Ora e Zooparkut” është roman bashëkohor në kuptimin më të mirë të fjalës. Është arritje e shkëlqyer e prozës shqipe.
Rudolf Marku: Me gjithë individualitetin e spikatur, nuk ndalet Zija Çela në kërkimet e tij. “Ora e Zooparkut”, romani më i fundit, është një vepër tjetër e shkëlqyer, madje duke ardhur me zhvillime të reja autoriale. Të ngjan sikur kjo ngjeshje, ky surpres narrativ, gjuhësor dhe emocional kanë një burim të përbashkët. Mund të hamendësoj se autori është ndodhur në një gjendje tjetërsoj, më të zymtë, më të trishtë, në një nga ato gjendjet e trishtim-kllapisë që e afrojnë njeriun me të Vërtetën e thelbit dhe me krijimtarinë e madhe. Një rrëfim në vetën e parë, ashpërsisht realist, me trajektore gjithë zigzage kohore e hapësinore, por ku retrospektivat duken iluzionisht si vazhdim linear i rrëfimit.
Romani “Ora e Zooparkut” është thellësisht modern, pa synuar që të jetë i tillë. Dhe ky është moderniteti i vërtetë.
Shënim: Zija Çela u shpreh mirënjohje të thellë këtyre personaliteteve të shquara të Letrave shqipe. E di se miqtë gëzojnë, e di se për romanin do të më urojnë. Po sa mirë është që edhe ta lexojnë!

Freitag, 25. August 2017

Grigor Jovani: Cikli poetik "Qielli i Askundit"


GJERAT E VOGLA
TE PERDITSHME

- Poetit Stefan Martiko -

Përjashtove shenjat e pikësimit nga vjershat e tua,
zbute rregullat strikte të sintaksës, eleminove
shkronjat e mëdha kapitale,
ngaqë e dije se jeta
rrjedh me gjërat e vogla të së përditshmes,
si një karavelë në detin e vakët.

Kështu edhe Vdekja ngjan më e përshtatshme
me Natyrën. Diçka
si kushërirë e largët.

PULEBARDHAT

Ndodh diçka e çuditshme në verandën time.
E banojnë pulëbardhat. Nuk i ftoj,
as i zboj. Ndërtojnë foletë e tyre
në këndet pranë kolonave dhe
shkojnë dhe vijnë.
Ka aromë deti vazhdimisht veranda ime.
Erërat
ulërijnë.
Kushedi pse e preferuan. Mbase
ngaqë e kam shtëpinë në të hyrë të Pireut,
ku mblidhen zogj nga të katër qiejt.
Vjen hera-herës rapsodi qorr i Egjeut
dhe i dalin balada
nga lirat dhe fyejt.
Ndjehem i privilegjuar që pulëbardhat
zgjodhën verandën time për shtëpinë e tyre
verore. Qera s’u kërkoj.
Por edhe ato,
as që e diskutuan.
Gjersa sollën detin m’u tek këmbët e mia,
le të rrinë sa të duan!

KRYQEZIMI

Ajo gjithë jetën më mundoi,
e njëjta në fund më kryqëzoi.
E ndihmova.
I zgjodha gozhdët te kovaçi,
që t’i kishte më të mprehtë.
Çekiç i gjeta më të rëndin,
t’ia bëja punën më të lehtë.
I thashë fjalë zemërimi,
t’i bëhej më i zjarrtë tërbimi.
I prura shkallën më të drejtë,
më shpejt tek Kryqi të më ngjiste.
Kujtoi, e shkreta, se më vrau,
por unë e bëra të më vdiste.

SHEN GRIGORI

Shën Grigori
hyri në odën me oxhak ku flija unë,
me një kulaç të madh nën njerin krah
dhe me një qyp vere nën sqetullën tjetër.


Më bëri me verë shenjën e Kryqit mbi ball
dhe pasi më kungoi
la në djep
një lirë Turqie të vjetër.


Mbushi dhomën me dritë gjysmëhëna.
Në dhomën tjetër bënin dashuri,
ndaj s’morën vesh gjë babai dhe nëna.


Unë përpëlitja sytë nga gëzimi në djep,
si minjtë.
Qysh atëhere më lumturonin florinjtë.


QIELLI I ASKUNDIT

Një zog i vetmuar në majë të gishtave rri
mbi telat e tensionit,
si një tenor plak me kostum të zi,
në koncertet e fundit përpara pensionit.
I kujtohen telat e karierës ndërkohë,
gjersa mbërriti këtu, tek skena e fundit.
Nxënës këngëtar, nuk e mendonte dikur,
se finalja e priste tek qielli i kërkundit.
Dikur notat fallco nuk përbënin problem.
Mosha bënte art fallcitetet. Ishte afshi...
Humbën poshtë telave kaq “do” dhe kaq “re”.
Kishte, nuk them, dhe kaq nota mëndafshi.
Tani është këngëtar pendërënë. Vesh paruke.
Notat pengohen tek protezat. Nxjerrin ndryshk.
Laureshat dikur nuk linin vend të lirë nëpër tela.
Sot karriket në sallën bosh vishen myshk.
Megjithatë, e ka një ngushëllim si tenor:
seminaret e nxënësve-zogj nëpër telat.
Emrin nuk ia mbajnë mend, natyrisht,
por atij i mbushen tinguj të djelat...
Është edhe deti si ai, tenor plak,
që e rinojnë karavelat.

ARIXHINJTE

Kur bëja prapësira i vogël dhe mamaja
nuk më fshihte më kokën tek gjinjtë,
gjyshja më trembte me arixhinjtë.

Me të rënë errësira
më tregonte pjesën e poshtme të fshatit
me sokaqet gjithë gurë dhe kasolle të nxirra,
ku nuk guxonim të shkelnim kurrë
ne fëmijtë:
“Atje poshtë jetojnë ata të këqinjtë,
që vjedhin çiliminjtë!”
“Të gjithë, gjyshe?”
“Jo të mirët! Ata që bëjnë zullume,
si minjtë!”
“Ç’u bëjnë, gjyshe?”
“I lidhin në djepe të drunjtë,
gjithë gozhda,
pastaj i tundin gjithë natën,
si lëvozhga!”
“Pastaj...?!”
“Me gjak fëmijësh mbushin tepsinjtë!”
(Prej tmerrit,
më mpiheshin gishtërinjtë).
“Ç’e duan, gjyshe?!”
“Ku di unë... potisin gjarpërinjtë!”
Unë e besoja. Nuk dija asgjë më shumë
për arixhinjtë.

Kur u rrita desha t’i njihja nga afër.
(E kisha kaluar moshën e rrezikut).
U shkoja në shtëpi me guximin e mikut,
që s’kishte bërë kurrë
miq arixhinj.

Tek rrugicat plot gurrë dhe kasollet e nxirra
njoha njerëz-florinj.

Poezi të Lutraqit

DIKUR

Ç’t’i pëlqesh tani vjershat e mia!
T’i shikoje dikur. Plot zogj që cicëronin.
Aq të vërtetë i kisha vizatuar,
sa nxorrën krahë dhe thanë të fluturonin.

POROSI

Kur do të vij,
sofrën të shtruar të ma kesh
me bukë e djathë dhe ujë të ftohtë,
të më kesh hedhur mbi krevat
velenxën tënde më të ngrohtë,
nga rruga i lodhur do të jem,
do të kërkoj pak prehje.

Qenin të zgjidhur jashtë ta kesh.
Kur të vijë Vdekja pabesisht,
të më lëshojë një lehje.

KTHIMI

Mirë të vij... por si do kthehem!
E ke menduar ndonjëherë?
Nëse ardhja është një ëndërr,
kthimi ngjan gjithmonë skëterrë.

Le kur s’ka dhe hënë një natë!
Kthimi zgjat distancë e gjatë.

PRITA

Një lukuni zogjsh sulmoi qysh në agim
qiellin.
Zoti u nxorri përpara qenin ujk - diellin.
Me ca shigjeta të zjarrta i përcëlloi
kokë për kokë.
Amanetet e zogjve ranë shi përmbi tokë.

NJERIU I KEQ

Duke u rritur shikoja gjithmonë të njejtën ëndërr:
vetveten, në bregdetin e fëmijërisë, në Patok.
Papritur, një hije njeriu pushtonte qiellin tim
mbi kështjellën prej rëre,
sikur ndodhte eklips diellor mbi tokë.
Kisha frikë, ashtu i vogël, të ngrija kokën
për të parë njeriun e keq,
që rrezikonte kështjellën time me bedena.
Vetëm tani vonë arrita ta dalloj cili qe:
vetja ime e rritur. Kaq i keq,
sa nuk do të më njihte as nëna.

VJERSHA ME E BUKUR

Nëqoftëse diellin mund ta bëja mik,
s’do më shkrinte fjalët nëpër vjersha.
Nëse hëna s’do më konsideronte armik,
do më ndrinte rrugën tek ajo që desha.
Nëse do të gjeja një papirus të pashkruar,
do të shfaqeshin fjalët që Homeri shpiku.
Nëse mund të gatuaja rrufe nëpër duar,
do të digjja shtegun nga dashuria iku.
Ah, në mund t’i kisha të gjitha këto
- të miat, s’do mend, jo të huaja -
të thurrja vjershën që dashuria më do,
me të dyja duart ta nënshkruaja.

PELLUMBA MBI BORDUR

Hap dhe mbyll dritaret çdo pasdite,
se mos shoh pëllumba mbi bordur.
Përtej xhamash ndodhin perëndimet,
(malli yt perëndoi qyshkur).

Heq dhe ngjesh veshin tek baxhuret,

mos dëgjohen hapa nëpër shkallë.

Përditë shfaqet dielli ndër agime,

(vetëm ardhja jote ngjan përrallë).

Pres i etur dimrit mjegullimet

nëpër xhame, të të shkruaj ftesë.

S’nxjerr më avuj shpirti im i tharë,

(në Saharë dhe një kaktus vdes).

Hoqa dorë më nga shpresa e marrë,

se mos shoh pëllumba mbi bordur.

Ndjej ca hapa kur vjen gjum’ i parë

(tjetër Zonjë - jo ti - do vijë dikur…)


KESHILLA TIME BIJE,

QE NISET PER SPANJE

Përpara se Atdhe të ri t’i falësh vetvetes,

mësohu të mos mposhtesh prej urisë dhe etjes.

Dhe nëse një ditë dëshiron të kthehesh pas,

të mbash mend vetëm majëmalet në atllas.

Atje ku do të shkosh gjurmo shënjat në qiell,

ato që ia la Zoti të përzgjedhurit Diell.

Nëqoftëse në rrugë ndesh një qen të palidhur,

mos e nga, mendo: e ka një shkak që është zgjidhur.

Pyete në ka etje. Mos nguro, ndaj me të atë pak.

Pastaj lëre të të ndjek. E ke mik, pa merak.

Në të ndodht të mbetesh në ishull vetmimtare,

zë bisedë me një erë. Mëso prej saj abetare.


Mos fol, nëse nuk duan të dëgjojnë zërin tënd.

Në vend të huaj nuk shet, por blen mënd.

Në fund, nëqoftëse të ndal në rrugë ndonjë pushtet,

thuaji je kalimtare, ke tjetër vend edhe mbret.


TRAMI

Duhet të ketë njohur ndonjë tjetër
pas meje
dhe ka nisur me të një histori të re.
E pashë të kalonte në bulevardin përballë
pranë një trami,
ku isha “unë”, por nuk ishim “ne”.
Lëvizje të nxituara, në dukje krenare,
sikur donte t’i mbushte mendjen vetvetes,
se nuk ia vlen të mbetesh vazhdimisht tek “kjo gjë”.
Mendova: tani prit, kur të kthejë kokën instiktivisht
nga trami,
nuk ka mundësi të mos i kujtohet asgjë!

Ilir Mborja: SË BASHKU (TOGETHER)

Një grup krijuesish: Iliriana Sulkuqi, poete dhe publiciste, Myslym Maska, poet dhe prozator, Ilir Mborja, skulptor dhe publicist, Luan Xhuli, poet, Grigor Jovani poet, publicist dhe botues, Arqile Gjata, poet dhe studiues i letërsisë, bënë sot realitet një nismë, të cilën mendojnë se ua dikton koha dhe e kërkojnë nevojat imediate krijuese të shkrimtarëve dhe artistëve emigrantë, larg shablloneve të së kaluarës, që më shumë i kanë përçarë se i kanë bashkuar dhe frymëzuar në krijimtarinë e tyre. Vendosën të nismojnë një bashkësi të re letrare dhe artistike të krijuesve emigrantë, me qendër në Athinë, pa kufizime idesh dhe pa u kushtëzuar nga e kaluara. Synimi ynë është që, ne krijuesit që jetojnë larg atdheut, me kohë të bashkohemi të gjithë në një vatër krijuese, ku nëpërmjet një ballaqafimi artistik të krijimeve tona të shkëmbejmë mendime duke ruajtur dhe respektuar idividualitetin e gjithësecilit. Pikërisht për këtë dhe vetëm për këtë, nismën tonë të re letrare dhe artistike, vendosëm ta quajmë “SË BASHKU”. Gjithashtu, meqenëse jemi në mërgim si edhe për të dhënë simbolikën e një shoqërie të hapur dhe pa paragjykime kufizuese edhe ndaj krijuesve me kombësi jo shqiptare, u shfaq dhe u pranua edhe propozomi, që krahas kësaj fjale, të përdoret edhe varianti anglisht “TOGETHER”. Grupi i mësipërm nismëtar me mendime të lira dhe miqësore diskutoi një projekt-status të Klubit Letraro-Artistik “SË BASHKU” (“TOGETHER”) dhe ngarkoi Këshillin Drejtues - i cili do të rigjenerohet me persona të tjerë rigorozisht pas çdo viti - ta sanksionojë atë, për t’u miratuar përfundimisht nga bashkësia e krijuesve të kësaj nisme në mbledhjen më të parë. Grupi nismëtar mori dhe shpall publikisht vendimet themeltare të Klubit Letraro-Artistik “SË BASHKU” (“TOGETHER”): 1. Revista Letraro-Artistike “Pegasi”, e themeluar dhe e drejtuar nga Grigor Jovani, qysh sot bëhet organ i Klubit Letraro-Artistik “SË BASHKU” (“TOGETHER”) me redaksi të re, e cila do të shprehë vullnetin krijues të anëtarëve. Redaksia e re e Revistës “Pegasi”: A. Grigor Jovani mbetet drejtor i Revistës dhe përgjigjet për mbarëvajtjen e saj përpara Këshillit Drejtues të Klubit. B. Iliriana Sulkuqi ngarkohet me detyrën e Kryeredaktores së Revistës. C. Ilir Mborja ngarkohet me detyrën e redaktorit dhe përpunuesit grafik. 2. Zëdhënës Zyrtar i Klubit Letraro-Artistik “SË BASHKU” (“TOGETHER”) ngarkohet publicisti Ilir Mborja. 3. Kryetar i parë ( për një vit) i Klubit Letraro-Artistik “SË BASHKU” (“TOGETHER”) zgjidhet unanimisht Grigor Jovani. Atij i ngarkohet njëkohësisht edhe detyra e menaxhimit të faqes elektronike. Klubit Letraro-Artistik “SË BASHKU” (“TOGETHER”), duke dëshiruar të jemi më së fundi të gjithë tok, fton pa dallim krijuesit emigrantë të ecim së bashku në rrugën e krijimtarisë dhe të promovimit të vlerave të vërteta artistike. Të gjithë atyre që duan të na bashkohen, ne u themi: Mirë se vini! Së bashku, veç miqësisë e diskutimeve të sinqerta, nuk kemi gjë për të ndarë. Sidomos këtu në emigracion... Madje ne ju ftojmë: Ejani të ndajmë bashkë mendimet tona modeste për krijimet e njëri tjetrit! Ejani të bëhemi së bashku për çdo gëzim, apo (Qoftë larg!) hidhërim!.. Ejani pra! Së bashku do të jemi më mirë...
Zëdhënësi i Klubit Letraro-Artistik “SË BASHKU” (“TOGETHER”) Ilir Mborja. Athinë, më 25 gusht, 2017

Donnerstag, 24. August 2017

DORËHIQET NGA ZGJEDHJET NEHAT JAHIU

Intelektuali Nehat Jahiu tërhiqet nga gara zgjedhore në Maqedoni. Intelektuali i nderuar Nehat Jahiu ka vendosur që të dorhiqet nga gara zgjedhore në Maqedoni për zgjedhjet vendore për komunnën e Likovës. Ai me një letër të hapur të gjithë banorëve dhe shtetasve shqiptarë në Maqedoni iu drejtohet me një letër që shpjegon arsyet e dorheqjes së tij nga gara zgjedhore. Një nga arsyet që e bëjnë shkrimtarin të dorëhiqet është ngërçi politik në Maqedoni një kohë të gjatë. Ai e sheh vetëm në bashkimin e subjektit politk shqiptar përballë subjektit politik maqedonas. Për intelektualin Jahiu,nuk ka asgjë më të shtrenjët se çeshtja kombëtare shqiptare me të drejta të barabarta për të gjithë komunitet në Maqedoni,duke marrë si fill të artë rilindasit. Pikërisht këtu ai e sheh zgjidhjen e ngërçit politik nga ana e çeshtjes shqiptare. Për këto arsye ai u drejtohet mbështetësve të tij me këtë letër që shpjegon edhe arsyet e dorheqjes nga gara. Të nderuara mikesha dhe miq! Të nderuara motra dhe vëllezër shqiptarë kudo që jetoni në trojert tona dhe në diasporën shqiptare ju përshëndes përzemërsisht dhe ju dëshiroj të gjitha të mirat në jetë! Më lejoni që të shpreh falëmnderimin tim dhe të familjes sime nga thellësia e zemrës për iniciativën , përkrahjen dhe mbështetjen tuaj që shprehët që unë të nominohem si kandidat i mundshëm dhe i pavarur për postin e kryetarit të komunës së Likovës! Ju falëmnderohem iniciusve dhe mbështetsve dhe të gjithë atyre që gojarisht dhe me shkrim shprehën respekt që unë të pranoj këtë kërkesë! Duke mos dashur të futem në analizat e mia që unë kam bërë gjatë këtyre ditëve që nga publikimi i emrit tim në shumë media se do të jem si kandidat i mundshëm dhe i pavarur për kryetar të komunës së Likovës në zgjedhjet lokale që do të mbahen më 15 tetor të këtij viti ju njoftoj publikisht se unë Nehat Jahiu nuk do të pranoj të që të jem pjesë e kësaj gare për shumë arsye, kështu që nga sot ju kisha lutur që emri im mos të përmendet fare rreth kandidimit tim si kandit i mundshëm për kryetar të komunës së lartpërmendur. Edhe njëherë ju falëmnderohem inicuesve, përkrahësve, mbështetsve për dëshirën dhe respektin që shprehën ndaj meje! Të nderuara mikesha, miq, motra dhe vëllezër nëse më lejohet që të shpreh mendimin tim nga shpirti im do të ju kisha lutur që të pëzgjedhni kandtatët më të merituar për të udhëhequr me komunat shqiptare, njashtu edhe për komunën e Likovës të cilës i takoj edhe unë duke mos u përcaktuar në ngjyra partiake, sepse koha po ecën e gjithnjë po merremi me vetvete. Të ua hapim rrugën të merituarve! Ti mbështesim fuqishëm gjeneratat e reja, sepse janë ardhmiria e kombit dhe atdheut. Larg mendjes dhe duarve tona që të biem preh e individve që për interesat e tyre personale flasin që në komunën e Likovës të përkrahen kandidat të nominuar nga Zajevat, Gruefskat e…, sepse në këtë komunë ka varre dëshmorësh. Gjaku akoma nuk është tharë në fshatrat e kësaj komune. Edhe plagët janë akoma të pashëruara në këtë komunë . Votoni më të mirin që do ua ofrojnë partite politike shqiptare! Votoni vajza dhe djemë e rinj të kësaj komune! Votoni intelektualët që ju mendoni se janë më të devotshëm për të punuar për këtë popullatë të kësaj komune! Kurr mos të themi se nuk kemi femra dhe meshkuj shqiptarë për të na udhëhequr. Sot nuk është si dikur…. Sot kemi me bollëk vetëm na duhet të ua japim besimin atyre që meritojnë. Me respekt të veçantë, Nehat Jahiu

Donnerstag, 10. August 2017

Namik Selmani: Litari

Tregim

Nuk u mor vesh asnjëherë si Nafiu u dashurua me Svetllanën, një vajzë e bukur serbe që këndonte bukur dhe ishte shumë e shkathët, po një ditë dasma u bë dhe u krijua një familje e re. Për të qenë të ndershëm në rrëfimin tonë, dasma nuk e kishte edhe atë madhështi, por të dy palët e krushqve u munduan që të gjenin veten sa më shumë e sa më mirë në këtë gaz të ri mes urimesh të ndryshme me këngët, me vallet. Sit ë thash gjetën ato,që I bashkonin e jo atro që i ndanin. Se nuk ishte vështirë të gjenin hijet përballë kësaj dashurie të bukur që ata besonin se do ikte kështu deri në fund të jetës.
Nafiu ishte djalë i vetëm dhe rrinte në një shtëpi pak të veçantë. Kishte vetëm nënë se i jati kishte vdekur nga një sëmundje e rëndë. I duhej të martohej Nafiut edhe për t’i ardhur në ndihmë nënës së tij, Selvijes. Vëllezërit e tij ishin martuar prej kohësh në atë fshat që kishte edhe disa familje serbe. Nuk ishte i pari që bënte një martesë të tillë, po të gjithë shqiptarët edhe nuk e pëlqyen shumë martesën e tij. Nuk ia thonin në sy, po prapë Nafiu e kuptonte edhe më nga afër edhe më nga larg. Epo dashuria është e verbër, thonin të gjithë me zë e nën zë. Më shumë këtë e thoshte vetë Nafiu.
Prindërit e Svetllanës Mirkua dhe Sasha e donin shumë Svetllanën dhe menduan se gazi i jetës së tyre do të ishte edhe më i madh kur u martua me djalin e bukur e të fortë Nafiun. Ani pse ai ishte shqiptar. Edhe fëmijët të bukur do të ishin. Të bukur e të fortë se mali, të cilit i ngjiteshin që kur ishin fëmijë. Donin gjunjë të fortë. Edhe brazdat ku hidhej fara po kështu i donin burrat e krahinës, paçka se çfarë thuhej, paçka se çfarë zakonesh do të kishin. Se në të gjithë botën ugaret kanë gjuhën e tyre. Në dasmën e tyre u kënduan këngë serbe për dashurinë, po edhe këngë shqiptare. Bashkë me këngët e bukura lirike për sytë e zinj, për lulet e nuseve, për flladin që puth malet, që dëbon mjegullat e dendura që për muaj të tëra e mbulonin luginën e fshatit të tyre, disa burra kujtuan edhe disa këngë për trimat që shkonin aq bukur me lahutat teltendosura apo ato me çifteli që Nafiut i kishte lënë babai. U këndua edhe një këngë për Milosh Kopiliqin. Kopiliqi ishte pak larg nga fshati i tyre, larg afër Skënderaj. Askush nga ta nuk ishte historian e të kujtonte me libra e gazeta, pale me emisione televizive të vërtetën se kush i kishte shkrumbuar në atë vjeshtë të shekullit XIV gurët, pyjet, mullarët e kashtës, stanet e bagëtive, vreshtat, shtëpitë, mullinjtë e grurit e të misrit, se ku kishin pirë ujë trimat e luftës, se çfarë flamujsh kishin ushtarët me mijëra në atë betejë-kasaphanë, po secili e këndonte në mënyrën e vet. Ashtu si e kishin mësuar nga të parët e tyre. Çudi! Çudi!!!

Këngët ishin bërë si përrenj që bashkoheshin në një lumë që nxitonte të shkonte në një det që askush prej atyre malësorëve nuk e kishte parë asnjëherë e nuk ia dinte as emrin. E bashkë me ujin e tyre bashkoheshin edhe gurët, edhe kërcunjtë e drurëve, dherat që ishin vënë në to tash sa mote të largët. Edhe gjethet që kishin rrëzuar atë vjeshtë dasmash pemët e shumta të luginës. Mblidheshin edhe dherat e kodrave e maleve prej nga vinin. E kënga është si era, shkon si bleta që bleton e asnjë nuk e di se si e mbledh polenin për të bërë mjaltin e dhëndurrëve e të nuseve. Edhe atë ditë një kupë e madhe me mjaltë rrinte në prag e në sofër të burrave.
Dikush e këndonte si trim shqiptar e dikush si trim serb. Po, atë natë nuk ishte vetëm një “betejë” e heshtur këngësh, po ishte gazi që u mbulonte të gjithë hijet. Kishte nisur drita e dashurisë që të zbardhte jetën e urimet më të lashtë të botës ku lind e ku perëndon dielli ai për trashëgimi, ishte i pranishëm nga të gjithë. Mbase duhej nisur me djalë e pastaj çfarë t’u jepte zoti. Të dy e kishin pranuar edhe besimin. Kishin thirrur edhe priftin edhe një hoxhë të fshatit që ta bekonte dasmën. Kisha dhe xhamia që ishin në fshat e kishin edhe një derë të hapur për secilin.
Pas një viti në shtëpinë e Nafiut u gëzuan me djalë. Si duket, e dëgjoi edhe zoti ëndrrën, mendoi Nafiu kur ia shihte fytyrën e bardhë Sokolit të vogël. Natën dhe ditën herë flinte i qetë në gjoksin e Svetllanës, e herë shamatohej si çdo fëmijë. Kërkonte të pinte e vetëm të pinte qumësht. Mbase donte që të rritej më shpejt se fëmijët e tjerë të lagjes, të fisit, të fshatit…
Këngët e nënë Svetllanës e bënë që ai të mësonte shumë fjalë serbe. Në shtëpi nuk kishte shumë libra, po ai i dinte shumë fjalë të nënës e të babait. Të dy prindërit i gëzoheshin Sokolit që po rritej. Ishte i hedhur, dhe të dy me shaka thonin se i ngjanin te secili në atë që kishte më të mirë. Biseda mbyllej me një buzëqeshje të ngrohtë, ashtu si niste. Sokoli nuk duhet që të ndjehej i huaj për secilin në atë shtëpi ku ai pak nga pak herë këmbadoras e herë me këmbë po hidhte hapat e parë. Që në fillim edhe nuk e kapte mirë dollapin ku vihej buka, krevatin ku flinin prindërit. Që nga koha e belbëzimit kaluan shumë ditë e muaj e ai po lëvizte. Nuk kishte ndonjë radhë se kur përdorte gjuhën e secilit, po nganjëherë edhe ngatërrohej se nuk dinte se kë fjalë duhet që të shqiptonte atë shqipapo atë serbisht, edhe pse fjalori i tij ishte ende shumë i varfër…
Një ditë, ashtu si gjithë fëmijët, e thirri rruga. Rruga është “Akademia” e parë e fëmijëve. Të gjithë fëmijët mund të kontrollohen nga larg nga ana e nënës , e babait, e motrave apo e vëllezërve më të mëdhenj, se si lahen në ujë, se si gjykojnë vetveten, se në cilin lojë do të futet, po asnjëherë secili prej këtyre të rriturve nuk mund të bëhet “gjykatës” në atë lojë fëminore që mbyllet me atë kod që të gjithë e kemi njohur me gjakftohtësinë e moshes më të rritur.
Në atë fshat shumë herë ose në të gjithë herët fëmijët luanin në dy komunitete të veçanta fëmijësh. Kishte fëmijë që nga më të vegjëlit deri në moshën 14 vjeç. Nganjëherë prindërit i merrnin në mal me bagëtitë , kur vinin mbrëmjeve, edhe fëmijët fitonin lirinë e tyre nga “gracka” prindërore. Në sheshin më të madh të fshatit ose, më saktë, në dy sheshe të veçantë jo edhe aq shumë larg nga njëri-tjetri, luanin në qejf të tyre. Sheshet mbusheshin plot më fëmijë e secili dukej në to si gurët e një muri e ka secili vendin e vet të padiskutueshëm për t’u ngjitur lart, lart drejt qiellit. Disa dukeshin si udhëheqës disa ishin si udhëtarë. Kur vinte radha që të grindeshin, ashtu si fëmijë e mbarë botës ishin disa të tjerë që merrnin rolin e gjykatësit. Për çudi, edhe kur vinin më të rriturit që vinin të qetësonin gjakrat fëminore, ata e ndërprisnin kuvendin fëminor. Jo, donin të ishin vetë gjykatës, vetë viktima, vetë dëshmitarë, vetë udhëheqës, vetë ushtarë, vetë fjalamanë, vetë të heshtur e shamatorë, edhe pse copa e bukës i rëndonte në duar. E iu kujtonte se kishin mbi supe vetëm pak gishta duarsh jetë. Mbanin në duart e vogla atë copë buke me atë çka iu kishte dhënë nëna e tyre me pak gjizë, me pak djathë. Jo rrallë kafshatat e bukës ndërroheshin në duart e fëmijëve e ata sikur ngopeshin shumë më tepër se kur shkonin në shtëpi e shtroheshin me prindërit e tyre. Veç Sokoli nuk u bë pjesë e tyre. Buka e tij niste e mbaronte me ato doçkat e tij të njoma. Në asnjë grup nuk kishte nevojë që të njihej me ta . Të gjithë e njihnin këtë fëmijë që kishte dy prindër të ndryshëm nga ata një baba shqiptar e një nënë serbe. Ia dinin shtëpinë, e dinin madje se sa hapa bënte ai që të shkonte te ata. Po, po, për Sokolin nuk kishte as bukë e ndarë me kafshata, as mollë që ndërroheshin nëpër duar fëmijërisht, as gjykim as ….Tek grupi i shqiptarëve e mbanin larg. Askush nuk i thoshte që të hynte në lojë, të hidhte gurin larg e të fitonte ose të humbte nga gara. Nuk i afronin dorën kur luanin në krahëthyerje. Pale në Lojën e Kapuçëve që kishin mësuar nga prindërit e tyre. Edhe kur binte mbrëmja e niste loja e kukafshehtas, ai nuk hynte as te trungu i një peme për të mbyllur sytë e as në atë grup fëmijësh bredharakë që nxitojnë e fshihen ku t’ia presë mendja, vetëm që ai i “trungut” të digjej sërish e të rrinte atje deri sa të gjente një vetëm një. Më saktë atë nui e lejonijn ë të futej në këtë lojë e Sokoli i vogël e bënte me sy këtë lojë. Mendonte se mund të ishte në një vend si pjesë e lojës.
Pas disa ditësh filluan madje edhe t’ia thonin me zë të ulët ose edhe të largët: “Ik, o i biri i shkinës! Mos luaj me ne! Asnjëherë nuk do të jesh në lojë me ne! Bën mirë që edhe këtej të mos dukesh me sy!”
Sokoli i dëgjonte ata që flisnin. Iu drejtonte sytë atyre që nuk flisnin si një mëshirë si një vëllamëri e munguar mes fëmijeve. Por, ah, ah, asgjë nuk po nxirrte nga ky kuvend sysh. Me asnjë prej tyre nuk mund të zihej edhe pse trupi i tij i bëshëm si një lis i vogël, dalë nga Lisi-Nafi mund të fitonte me disa prej tyre. Mund të vinte poshtë disa prej tyre njëherësh. E kuptoi se nuk ishte vetëm një që po ia thoshte këto fjalë të rënda. JO, ishin të gjithë dhe intuita fëminore e kuptonte këtë si jo më mirë. Pas disa muajsh të kësaj vetmie loje, vetmie a kënaqësie që mund t’i jepte miqësia fëminore një ditë vetë, ashtu me atë vendim të tij fëminor, u drejtua te sheshi i afërt ku ishin fëmijët serbë. Edhe ata të zhurmshëm. Kishin disa topa dhe luanin. Vraponin. Djersitnin. Kërkonin topin bënin gol, por edhe e humbnin topin drejt portës duke marrë edhe ca sharje serbe që Sokoli i kuptonte mire, fare mirë se thonin, por …. As me ata nuk mund të luante. Këtu një djalë që quhej Zhivko i tha sy më sy:
-Hajt shko luaj atje- dhe ia drejtoi dorën te sheshi ku ishin fëmijët shqiptarë. Mos eja më këtu!.
I tha edhe disa fjalë të ndyra për shqiptarët. Mendoi se ai nuk I dinte t’i përkthente ato sharje. E kishte parë prej kohësh këtë Kod komunikimi te fëmijët shqiptarë e ajo sikur po përsëritej gati pikë për pikë sa atje. Ndryshonin fytyrat emrat e fëmijëve. Te serbët kishte patjetër një “ç” në trup të emrave. Ndryshonte gjuha, me të cilin artikulohej ky urdhër. Nga më të dhimbshmet që ai kishte dëgjuar në shtëpi në rrugë. Dhe e lanë Sokolin në vetminë e tij po kaq e rëndë sa ajo që kishte provuar te djemtë shqiptarë. Ah, edhe këtu nuk do të luante. Nuk do të ndante me fëmijë të tjerë, pavarësisht se çfarë gjuhe kishin. E kishte të vështirë që t’ia thoshte këtë prindërve. Me zgjuarësinë e tij fëminore, ai e kuptonte se asnjë prej tyre as Svetllana e as Nafiu nuk mund të bënin pajtimin e tij më djemtë shqiptarë apo me ata serbë. Edhe ata e shihnin këtë gjë, po qetësoheshin me vete se kur të shkonte në shkollë ai do ta kishte më të lehtë. Shkolla ishte vend më i mbledhur. Kishte mësues e ata mund të bënin diçka më shumë se vetë ata. Kur nisi të shkonte në shkollë, ditën e parë mësuesi shqiptar e vuri në bankën e tretë nga mesi, po pak nga pak edhe te fëmijët shqiptarë nuk e pranonin në bankë. “ Biri i shkinës” duket se po i shqetësonte shikimet e fëmijëve. Për të shmangur edhe ndonjë grindje mes fëmijësh mësuesi gjeti mënyrën që ta dërgonte në një bankë nga fundi. Edhe ajo nuk e bëri punën e vet. Nuk i solli fitoren që kërkonte Sokoli e që ai e kishte vështirë që t’ia kërkonte mësuesit shqiptar.
Një ditë ia kërkoi nënës që të ndërronte shkollën. Ajo, pasi bisedoi me drejtorin e shkollës ku ishin fëmijët serbë, e dërgoi një ditë te ajo shkollë. Shumë nga fëmjët që gjeti në klasë i njihte që nga fusha e lojës. Madje edhe më të rriturit i njihte po me ta fliste pak shumë pak. Mësimin e ndiqte me vemendje Ngrihej në mësim dhe ishte ndër më të mirët por, ah, ai ndjente vetminë në mënyrën e tij . Asnjë nuk e afronte “djalin e shqiptarit”. E shihte çdo ditë këtë ftohtësi. Asnjë herë nuk ishte i qtetë. Që kur para rreth 4-5 vitesh kishte dalë në rrugë e kërkonte që të luante, të fliste, të qeshte, të qante me moshatarët. Nuk ishte në gjendje që ta tregonte me fjalë të mëdha, por sytë e Sokolit përherë e më shumë ishin të gatshëm që edhe të qanin. Vështrimi bëhej herë i menduar, me një inat që s’duhet se kujt t’ia nxirrte. Një lule që s’kishte me çfarë ujë ta vadiste. Sokoli kishte nisur që të dëgjonte një zë të fortë brenda vetes. Një zë sokëllimë që dukej edhe si ortek që s’duhej se nga cila majë po zbriste në një humnerë e thellë, e nxirosur ku asnjë nuk kishte bërë as mundimin më të vogël që t’i shihte thjesht, shpellat, pemët që rriteshin në rrëzë të gurëve të saj, zogjtë që fshiheshin në drurë në një mbretëri që askush nuk ua prekte. Sokoli po bëheh vetë një gjykatës, një viktimë. Fëmijë e i rritur. Rapsod që po ia këndonte këngën vetes. Një këngë-dritë ylbertë për atë ato që po djalë që po rritej, por edhe dritësterrane për atë që po i ndodhte. Sa më shumë iknin ditët, aq më shumë bëhej i heshtur. Edhe librat po i merrte më pak në duar. Shihte me sy të hutuar orenditë e shtëpisë, rrugën, makinat që merrnin patatet, drutë, rrushin. Shihte lulet, barin, gurët, pemët. Dëgjonte përshëndetjet e njerëzve në rrugë e mbeste sërish sa i vetmuar aq dhe humbës në Mbretërinë e Harresës së Vetvetes.
Në katin e poshtëm të shtëpisë Nafiu kishte një bodrum që ata e përdornin për drutë e dimrit. Bënte dimër i egër. Shumë herë babai ia jepte detyrë Sokolit që t’i merrte disa duar me dru e t’i sillte në dhomën ku kishin vendosur një oxhak të madh. E gëzonte shumë loja e xixave të zjarrit që herë ngrihej laert në hapësirën e nxirë të tymtarit, herë të ndizte përfytërimin me gacat e ndezura pas djegies së druve. Në një qoshe të tymtarit ishte vënë edhe një ibrik me ujë të ngrohtë që babai e përdorte për të bërë kafen kur vinte nga ara apo nga stanet. Nuk futej në bisedë me prindërit. Nëna e merrte shpeshherë në prehër dhe i fliste me dashuri. Ia përkedhelte flokët ngjyrë gruri që i kishin bërë edhe disa kaçurrela brenda asaj koke të bukur…. Atë ditë ishte pranverë. Kishte hyrë me më shumë dritë se në vitet e tjera. Më gjelbërore. Më lulërore. Më e gazmueshme. Ishte si një këngë e re që secili nis ta mësojë, ta prekë në pejzat e shpirtit njerëzor më shumë se në të gjithë ditët e jetës së tij.
…Atë ditë u çua si të gjithë ditët e tjera. Askush nuk e mori veshs e a fjeti mirë apo gati nuk fjeti fare atë natë që gdhiu si të gjithë ditët e tjera që vinte në atë luginë mjegullore e tërë gjëlbërim. Zbriti ngadalë në dhomën e druve. Litarin që babai e kishte vënë në një sirtar e lidhi fort. E kishte parë se sa e sa herë si e bënte këtë babai i tij. Nuk e pati të vështirë që ta bënte. U ngjit në një arkë dhe atij laku të bërë ngadalë e me vëmëndje që të mos shthurej kur ai të kryente funsionin, vuri kokën e tij të vogël me kaçurrela të bukur.
……I pari që u fur në bodrum ishte Nafiu. Nuk i besoi syve. Nuk foli. Iu mbushën sytë me lotë. Asnjëherë nuk kishte qarë Nuk kishte fuqi ta bënte piskamën. Po mendonte arsyen. Uli kokën i mundur nga dhimbja. Nga nata që kishte lënë pas. Pas paik thirri Svetllanën. Sokoli qëndronte në atë lak litari si një qengj i varur. Ishte bërë burrë atë ditë Sokoli para kohe. Ishte bërë gjykatës i egër e i patolerueshëm. Ishte bërë viktimë. Ishte bërë zog qiellor. Ishte bërë lulja e këputur e pranverës që kishte ardhur kudo. Ishte bërë një këngë e këputur në mes. Ishte bërë kaproll i vrarë një një gjahtar i panjohur e që nuk kishte emër, nuk kishte fytyrë që të njihej një ditë. Shikimet e të dy prindërve thonin shumë. Shumë. Ndoshta duhej nisur një fëmijë tjetër që të mos mbeste shtëpia e tyre, dashuria e tyre pa trashëgimtarë. Ndoshta….
Në varrim erdhën shumë njerëz. Shqiptarë dhe serbë. Ndoshta ishte hera e parë që ishte kaq të bashkuar fshati. Po varrosnin të dy palët pjesën e tyre të qënies. I kishte bashkuar vdekja. Një vdekje që mund të sillte rilindje. Në shtëpi ende litari ishte i varur, i pahequr. Në një krah ishte errësira e bodrumit, drutë, me të cilat mundej dimri. Zahiretë e dimrit, me të cilat mbushej sofra. Kishin ardhur edhe dy mësuesët që e kishin mësuar qoftë edhe për pak kohë dhe ia kishin detryrat ende në sirtarët e shkollave me atë shkrim të bukur si vetë Sokloli i heshtur..
Pak më larg turmës së të rriturve kishin ardhur edhe disa fëmijë të të dy palëve. Shqiptarë dhe serbë.
Atë ditë lojërat e tyre kishin një pushim të detyruar. ..Kur e varrosën, kaluan nga shtëëpia e Nafiut, e Svetllanës, e Sokolit që nuk jetonte më. Shikonin me kureshtje, me dhimbje litarin e mistershëm. Dukej se ai, litari, qëndronte në qafën e secilit banor të atij fshati. Ndoshta edhe më tej se ai fshat i njohur në tërë krahinën.. Një rapsod ia ngriti një këngë, por që nuk u këndua kurrë në kuvendet e në oda. Për shumë vite Litari i Sokolit ishte pjesa e bisedave të dasmave e të morteve…. Kishin mbetur pas sheshet e lojërave ku sërish që të nesërmen fëmijët të ndarë do të zhurmëronin në lojërat e tyre. Kishte mbetur një vend bosh në të dy shkollat ku nuk do të ulej më Sokoli bukuror. Kishte mbetur i vetmuar litari me kombin ende të pazgjidhur….

Dhimitri Jani Kokaveshi: Cikël poetik

PROFILI.

Për ato sy të kthyera
profilit!...
Lutjet e mia përherë!...
Do t’i afroj.

DILEMA.

Flakës lëpihej
trupi yt
dhe strallit!...Ndizte
Jetën.


SHPREHJA.

Buzët?... Mbi zjarre
digjnin
flakët, e kuqe zbërthenin
shpirtin
si mund t'a fshij?...
Qëndrimeve
joshur jetë, udhëtimesh
mes fjalësh
zbrisnin; deshirave
aq ëmbëlsisht!...
Në një pushim frymëmarrjet?..
Në një pushtim të
derdhur shpirtit, të derdhur
madhështive!...
Pushoj dhe pushtoj
dhuratat
në shkëmbime frymëmarrjesh
jeta!...
Gjallon dhe koha!... Çelte
kohën hukatjeve
diellore mbajmë jetën!...
Tej heshtjeve
nenshtruar jetës!... Ne rrezatime çastesh vetëm
castesh na shijon!...
Le ta ndryshojmë.


... TIMBRI, I SAJ.


Ëndrrës zbarkonte... si melodi ku luante orkestra e saj, tejkalonte lidhjet e veprës dhe jetësorja... harrohej diku, aty... me meloditë ku lartësonin... mardhëniet mes pjesës.
E tëra?...
Në një nga kombinimet e saj shfaqte ngjyrat..., përplaseshin në madhështi dhe mbi çdo kostum, të veshur, ligjet i tejkaloje përpjekjeve ne përshtatshmëri.
Kjo... melodi e shpirtit ngjit..., me natyrën, sfidohet dhe e sfidon egzistenca ndjenjave mes lidhjesh..., në
harmoni.

Dienstag, 8. August 2017

Sadbere Gagica – Spahija: Cikli poeti "Unë dallëndyshe në folenë tënde"

Sadbere Gagica – Spahija u lind më 1963 në Gjilan. Shkollën fillore e ndoqi në qytetin e lindjes nga i cili, ajo ruan edhe sot kujtimet më të ëmbëla të jetës, duke i kujtuar saherë me nostalgji të madhe.
Ka mbaruar shkollën e mesme, drejtimi tekniko-administrativ juridik në qytetin e lindjes.
Përpjekjet e para poetike i ka bërë që kur ishte nxënëse e shkollës fillore dhe e Shkollës për letrarët dhe gazetarët e vegjël në Gjilan, e cila, për disa vite, punoi në kuadër të bibliotekës “Fan Noli” në Gjilan nën udhëheqjen e Ali Huruglicës. Me pasion të veçantë ka lexuar shkrimet letrare të shkrimtarëve të vendlindjes e më vonë u bë lexuese e pasionuar edhe e shkrimtarëve botëror, nga të cilët u frymëzua aq shumë sa nuk mundi të mos shkruante.
Ka një varg shkrimesh letrare, kryesisht poezi për të rritur. Shkruan edhe prozë.
Në janar të vitit 2016 nxori përmbledhjen e parë me poezi “Folenë e ëndrrave kërkoj”, e cila u prit shumë mirë nga lexuesit.
Vepra “Udhë lumnie” është vepra e dytë e saj

TË BIE NË GJUNJ

Ty fjalë që më end nëpër botë
Kur nata bie në gjumë unë rri zgjuar
Kam frikë se vargu më tradhton
Unë poetja si zjarr i pashuar.


Kërkoj e heshtur ta prek lotin,
Që nuk ta pashë kurrë,
E di se je rrjedhë lumi për mua,
Ëndërr e pashuar.

Të bie në gjunj fjala ime,
Të puth si flamurin e Skënderbeut,
Të bie në gjunj kur më merr malli,
Bregut të shpirtit endem çdo natë.


TI JE QIELLI IM

Unë dallëndyshe në folenë tënde,
Që vij pranverë e vjeshtë,
Të shlodh shpirtin e lodhur mërgimeve,
Të shkund ëndrrat si valët në tundim,
Të rri tërë natën në cep të syrit,
T'i them fjalës ulu mbi lule,
Ta ndjej aromën e flokëve natën deri në agim,
Ti je qiellim im varg i bukur,
Strukur rri mbi këto letra.

ZBRES

Çdo natë nëpër dhimbje,
Ta gjej udhën e humbur dikund,
Adresa ime e banimit është nëpër germa malli,
E kërkoj veten time,
Në shtratin e fjalës,
Jam lodhur sonte,
Në cep të syrit bie një lot,
Mes yjesh edhe një meteor.

Montag, 7. August 2017

Prend BUZHALA: CITIMI I FILOZOFËVE, APO MISHËRIMI ME TË KEQEN ANTI-KOSOVË E ANTI-NATO



(Kundrime), 7

I çuditshëm (për gjoja hesape diturie) kjo puna e citimit të filozofëve! Nganjëherë për filozofët thuhet se janë indiferentë përballë realiteteve tragjike. Në fakt, ata duan të jenë shpesh "në anën e kundërt" edhe përkundër fakteve kokëforta të këtij realiteti tragjik. Kësisoj, kur gjatë kohës së Luftës në Kosovë, në Evropë e SHBA pati jo pak filozofë e intelektualë që u shprehën kundër bombardimeve të NATO-s, sikundër ishte Noam Chomsky, një filozof, linguist e intelektual amerikan që dënonte sulmet e NATO-s mbi Serbinë, ashtu sikundër bëri dhe një tjetër filozof francez, Alain Badiou, i përthyer shqip nga një profesor filozofie i Tiranës (jo filozof), Elvis Hoxha. Sigurisht që Chomsky, Badiou e ndonjë tjetër filozof anti-NATO kanë meritat e tyre në punë të shkrimit filozofik, edhe kur mbrojnë krimin millosheviçian! Madje, kishte edhe ndonjë listë "të përbashkët" kundër intervenimit të NATO-s në Kosovë.

1.
Por çka po ndodh me filozofët shqiptarë nga Tirana!
Para disa muajsh (në prag të zgjedhjeve), lexoja një Apel të një grupi intelektualësh nga Tirana që ia drejtonin Kosovës për ta votuar Vetëvendosjen: "Qytetarët e Kosovës meritojnë një qeverisje të drejtë, të pakorruptuar, kombëtare, që do t’u kthejë atyre dinjitetin dhe shpresën për të ardhmen, një qeverisje e cila do të drejtojë punën e përbashkët për ta kthyer Kosovën në një shtet të mundësive të barabarta për të gjithë." Asgjë e keqe me gjoja këtë shqetësim, sikur ky grup intelektualësh të kishte zgjidhur probleme të mëdha “të dinjitetit” brenda Shqipërisë. Në mesin e tyre, pranë emrave të Moikom Zeqos (intelektual e shkrimtar i formatit tej-kombëtar), gjendej edhe emri i filokandidatit të VV nga Tirana, Hysamedin Ferajt – Profesor i filozofisë. Feraj është mohues i kombit shqiptar, mohues i heroit kombëtar Gjergj Kastriotit - Skënderbeut; po ky Feraj i cilëson Ballaban Pashën e Hamëz Kastriotin hero kombëtarë! Në zgjedhjet e fundit ai shoqëronte A. Kurtin në fushatë zgjedhore! Idetë antishqiptare të Ferajt u plasuan në Kosovë që para luftës (Kosova e shkretë kurrë nuk kishte dëgjuar për mohues shqiptarë të historisë sonë; dinte për mohues sllavë e jo për ata shqiptarë)! Idetë e Ferajt helmuan ajrin e pastër të Kosovës... Madje, edhe një parti si VV, nuk heziton ta ketë në radhët e veta si këshilltar e intelektual të “formatit kombëtar”. Natyrisht, si filozof i tipit Badiou.
Nuk e di që M. Zeqo a e ka lexuar Ferajn që ka doktoruar me teza të tilla antishqiptare si filozof. Te emrat tjerë nuk dëshiroj të hyj kësaj radhe... Por një gjë po e them: kurrë mos ardhtë ai bashkim kombëtar mbi themelet aziatike sheriatizuese!
Meqenëse VV, e vetme, doli e para në zgjedhje, si parti, pas koalicionit fitues, (askush nuk i kontestoi zgjedhjet dhe kjo është mrekullia e demokracisë), i pëlqen ndonjëherë që të dalë edhe me komunikata të "distancimit ideopolitik" gjuhë e huazuar nga ish sistemi jugosllav) si veproi me S. Ramabajën. Por a është distancuar VV ndonjëherë nga qëndrimet antishqiptare të Ferajt!? Asnjëherë, përkundrazi, e ka favorizuar dhe madje më herët edhe e kishte kandiduar këtë FILOZOF për deputet të VV.
Këto ditë na u shfaq edhe një tjetër filozof nga Tirana, Elvis Hoxha, që identifikohet me VV e me apologjetët anti-NATO e anti-Kosovë.

2.
Dikur, për shkak të mençurisë së rrezikshme, Sokrati u helmua, Buda e braktisi tempullin e tij, shtëpinë e tij dhe familjen e tij; ndërsa Jezusi u kryqëzua. Nëse religjioni mbështetet mbi mrekullinë e mbinatyrshme, thuhet se filozofia mbështetet mbi çudinë, dilemën, pyetjet... Kjo e ka shtyrë Platonin të theksonte se "kjo ndjenjë e çuditjes tregon se je filozof, pasi çudia është fillimi i vetëm i filozofisë".
Se a është ende një profesion i rrezikshëm filozofia e vërtetë, kjo është një tjetër punë. Asnjë filozof perëndimor nuk pësoi në kohët moderne, pse dëshiruan të dalin “në anën e kundërt të forcës.” Por cilës forcë?!
Por dallon çudia nga marrëzia, e jo, bie fjala, si frymëzimi i atij filozofi që vret nënën e vet “nga çudia” apo nga “frymëzimi” si veproi Neroni që vrau të vetët...
Dhe paradokset e "identifikimit" me intelektualë të tillë anti-Kosovë, nuk prajnë. Sistematikisht këta dy filozofë anti-NATO e anti-Kosovë (Chomsky, Badiou), janë cituar e citohen nga lexues të Kosovës, e të Shqipërisë që kanë studiuar dijet humanitare ose që kanë prirje anti-NATO apo qëndrime kundër Evropës Perëndimore. Ky union a bashkim prirjesh e qëndrimesh po haset te dy kategori njerëzish: te ata me proveniencë fundamentaliste sheriatizuese dhe te post-stalinistët që gjejnë azil ideor te ideologjitë e tilla totalitare! Revolucionarët e së kaluarës mendonin të rekrutonin brenda radhëve të veta, dikur, elementët e pakënaqur! Sot, ndonjë parti, si proletariat të vetin, i konsideron ato shtresa të sheriatizuara që janë edhe rebele e kryengritëse! Në Kosovë, kush arrin ta marrë për vete këtë “proletariat” të tipit sheriatizues, i fiton zgjedhjet. Prandaj nuk qenka e rastit inkuadrimi në radhët politike, si “repart ideologjik” i filozofëve të tillë të marrëzisë.
Mirë. Filozofët e tillë edhe lexohen ndonjëherë, pse jo, me kënaqësi.
Madje, mund të lexohen mu ashtu si do të thoshte Shekspiri: “Edhe djalli e citon Biblën për qëllimet e tij.”
Përse ndiejnë nevojë filozofët nga Tirana të identifikohen me filozofinë e tillë anti-Kosovë të dijetarëve nga Perëndimi e SHBA!? Për hir të çka-fit?!
Për hir të urtisë?!
Apo për hir të marrëzisë!

(7 gusht 2017)

ZIJA ÇELA: SHKOJNË BASHKË...



“I gjithë njerëzimi, sado që pa ndonjë biletë në dorë, është pjesëmarrës në një lotari të përbotshme, ku orë e çast hidhet shorti më i fshehtë. Rezultatet nuk komunikohen, ato vetëm ekzekutohen. Paradoksi është se humbet ai që fiton. Kështu, një ditë prej ditësh, ne e humbëm djalin tonë... Thonë se virtytet dhe talentet janë xhevahirët më të shtrenjtë që e zbukurojnë njeriun. Nëse është e vërtetë, atëherë mund të them se gjithë kohën sa rrojti, xhevahirët e tij Dritani i mbajti në mënyrën më të padukshme, nën këmishë. Vetëm një herë i shkëlqeu një diamant i zi dhe kjo ndodhi në mortin e tij. Por doli se, për këtë, edhe opinioni kishte qenë i gatshëm.”
Është një fragment nga libri “Për dashurinë shkruhet pas vdekjes”, të cilin ia kam kushtuar mikut tim më të shtrenjtë, Dritan Çelës, që ndërroi jetë më 4 mars 2006, në onkologjikun e Parmës. Libri u botua në përvjetorin e parë të Tanit. E kam pohuar atëherë dhe e pohoj përsëri: Im bir vërtet mund të ketë mësuar nga i ati, por unë jam një baba që kam mësuar po aq nga im bir.
Nuk mbaj mend sa kohë zgjatën vizitat e mortit, ngaqë zgjatën shumë. Por dua të tregoj një episod. Ndodhi kur kishin ardhur për ngushëllim Ismaili dhe Helena. Teksa shkëmbenim bisedën e parë, befas, u dëgjua një daulle. Fill pas saj gërneta e fizarmonika. Në këto rrethana, siç është e natyrshme, çdo mysafir ka hallin e të zotëve të shtëpisë. Kadreja u ngrit më këmbë e nisi të më vështronte ngultazi. E kuptoja çfarë thoshte ai vështrim, a mund dhe si mund të duronim ne! M’u desh t’i tregoja çfarë kishte ndodhur të djeshmen.
Dhe ja çfarë kishte ndodhur. Po shkruaja në studio, në divanin pranë dritares, kur ia dha daullja me orkestrinën bashkë. Hapa perden dhe atje poshtë, në oborrin e një shtëpie me çerpiç, pashë njerëz që ishin zënë dorë për dore duke hequr valle. Me gjasë, dasmë ishte. Ashikë e në qejf të vet, ajo valle u kishte lezet. I kundrova një grimë herë dhe, ndonëse e dija se kurrsesi nuk më dëgjonin, më shpëtoi vetiu me zë: “Këndoni, ju këndoftë zemra, ndërsa për vete më duhet të kujtoj ciklet dhe anticiklet e jetës. Kur ishte radha juaj për të qarë, ndoshta unë kam qenë duke kënduar.”
Dhe siç i thashë, ashtu i hodha në letër këto fjalë. Ashtu janë edhe në libër.
Pastaj, dy vjet më vonë, botova romanin “SOS, një buzëqeshje”. Libri flet për Jari Kaçinarin, një djalosh të ri që jetonte vetëm, sepse kishte mbetur pa baba e pa nënë, nuk kishte as motër e as vëlla. Por ai kishte një veti të çuditshme. Sa herë i çonte dikujt një SMS, edhe nëse aty nuk kishte fare tekst, tjetri vinte buzën në gaz. Kështu, dalëngadalë, të gjithë nisën ta kerkonin mesazhin e tij, sepse e dëshironin e gëzonin. Në këtë mënyrë, Jari Kaçinari bëhet shpikësi i një mrekullie njerëzore, i mrekullisë për ta transmetuar buzëqeshjen edhe në distancë.
Veçse telefoni i tij nuk punonte me baterinë e zakonshme, atë që karikohet, por me energjinë e zemrës së djaloshit. Sidoqoftë, ndonëse në Bankën e Jetës numri i tij harxhohej pak nga pak, duke njohur nevojën e domosdoshme të njeriut për buzëqeshjen, ai nuk kursehej... Prandaj, kudo që ndodhet tani, mos u habisni nëse një ditë ju vjen edhe ju një SMS nga Jari Kaçinari.
Po, syri dhe buza, loti dhe gazi bashkë shkojnë përgjatë jetës. Njerëzimi njëlloj humbet si kur harron të qajë, si kur harron të qeshë.

Namik Selmani: Hajde hajde Osman Taka

Në atë pasuri të madhe gojore dhe kulturore të kombit tonë Vallja Çame e Osman Takës padyshim është një nga majat më të larta të saj.. Kjo valle është njëherësh edhe histori dhe legjendë, edhe ndjenjë e fuqishme njerëzore, edhe poezi, edhe dramë, edhe fabul apo simbolikë . Është një valle që në mënyrë shumë të natyrshme ka lindur të tjerë motive, ka lindur të tjera vargje, ka lindur një madhështi tjetër mbi të.

Nuk është e rastit që studiuesët më të shquar të valles shqiptare në shekuj si Ramazan Bogdani, Nexhat Agolli etj, por edhe studiues të tjerë të Ballkanit, janë marrë posaçërisht me studimin e kësaj valleje të jashtëzakonshme si fabul, si koreografi dhe mbeten ende shumë e shumë më tepër për të thënë për të. Nuk është gjithashtu e rastit që jehona e tingujve dhe e forcës së valleve të tilla të kalojnë shumë shpejt kufinjtë krahinorë e të shkojnë shumë, shumë më larg. Diku në disa zona të Çamërisë në Shqipërinë e Jugut ajo është kënduar si vijë melodike. Edhe vetë studiues grekë e pranojnë atë si një valle të vjetër Arvanitiko (shqiptare) ose Çamiko (çame), ndërkojhë që ka edhe disa prej tyre qëe kërkojnë të marrin autorësinë kombëtare të kësaj valleje.

Themelet e lavdisë së këtyre valleve shumë të njohura e të bukura kanë qenë e mbeten shumë të forta dhe si gurë të rëndë të kulturës sonë kombëtare që nuk shkulen lehtë nga kujtesa. Janë shumë studiues të huaj anglezë, francezë që kanë kaluar në Çamëri dhe e kanë vlerësuar këtë valle. Në kohën kur Bajroni vizitoi trojet e Sulit u befasua nga vallet epikë të kësaj krahinë dhe thuri vargje shumë të bukura që do të bëheshin edhe si një burim i fuqishëm informacioni kulturor të Çamërisë në botën perëndimore. Shkroi vargjet më të bukura për të. Janë të shumta pikturat e piktorëve të huaj për këto valle.
Vallja e Osman Takës është në radhë të parë një histori e bukur. Tharmi historik është një nga arsyet e kujtesës së saj të blertë në kohëra. Të dhënat më të sigurta për të të dërgojnë në Konispol ku mendohet të ketë lindur kapedani Osman Taka, emrin e të cilit mban kjo valle epiko-lirike. E vetë konispolatët tregojnë në formën e gojëdhënave të shumta edhe fabulën që e kanë përcjellë në kohëra. Në atë kohë Osman Taka ishte i burgosur në burgun e Janinës sepse kishte kundërshtuar me armë në dorë e më forcë pushtetin osman. Disa e quajnë një lloj rebeli dhe kryengritës popullor kundër pushtuesit otoman.
Disa ditë para se në Janjnë të bëhej panairi i radhës, i dënuari për vdekje Osman Taka që priste ditën e ekzekutimit të tij, na paska kërkuar që të hedhë një valle para vdekjes. Para bashkëkombasve të tij të shumtë që në çdo panair mbushnin sokakët e qytetit, klubët e shumtë, hanet ku vinin kuajt e bukur të pazarit. Të hidhte një valle që ai e kishte mësuar që në fëmijëri e që kjo ditë ishte në këtë mënyrë përcjellja më e bukur nga jeta e tij heroike.Kërkesa na shkoi deri te Valiu i Janinës që e kishte të drejtën ligjor për të dhënë një urdhër të tillë. Në pazarin e madh të Janinës ku kishte aq mallra të ardhura nga Stambolli e nga Evropa, nga Pireu, nga Athina, nga Filati, Margëllëçi e nga Preveza, kishte me qindra e qindra njerëz. Me kuaj të ngarkuar e me parë në hanet plot me njerëz, me tregtarë, më udhëtarë të shumtë, duket se Janina në atë ditë ishte dekori më i bukur i një valleje të tillë. Më i dhimbshmi. Ndoshta edhe vetë Hygoi nuk mund ta përfytëronte këtë skenë Ishte skena më e madhe ku mund të shfaqej shpirti kryengritës i këtij valltari që përfaqësonte jo vetëm një njeri, një krahinë, por edhe një komb të tërë. Po shkruante Janina një faqe të bukur të historisë së jetës së saj. ..Me duar të lidhura Osman Takën e sjellin në sheshin qëndror të qytetit.që në atë çast do të quhej ndryshe edhe “Sheshi i Kërcimit”. Ai iu afohet sazexhinjve që ishin thirrur për këtë qëllim për t’i treguar se cila do të ishte melodia e valles që ai do të kërcente. Ishte një valle që Osman Taka e kishte mësuar që në fëmijëri dhe ata që ia kishin mësuar nuk dihet se kur e kishin mësuar vetë për t’ua përcjellë më vonë brezave…
Dhe ia zgjidhën duart. Si mund të kërcente një valltar me duar të lidhura kur ai me to do t’i drejtohej aq bukur tokë, detit që të Çamërisë e sidomos qiellit ku shkonin tingijt e sazeve popullore? …Thonë se atë ditë ai kishte kërkuar që t’i sillnin edhe një sini. Një tepsi të madhe nga ato që nënat çame bënin bakllavatë e dasmave të djemve e vajzave të tyre. Dhe atje, mbi atë sini të madhe e aq të vogël për një valle kaq madhështore si ajo, vallja u bë si jo më bukur. Krenare. Në vallen që do të merrte mori edhe disa shokë që i kishte njohur që më parë për të krijuar atë gjysëm vetulle të bukur që krijon vallja çame që herë ngrihej e herë ulej si një dallgë e detit Jon. I papërkulur për ditët e gjata të burgimit e aspak i ligështuar për vdekjen që e priste pas disa ditësh nga një dorë xhelati.
Osman Taka e hodhi vallen që mori që atë ditë emrin e tij si jo më bukur. Mund të quhej ajo edhe Vallja e Lirisë Në ballë të njerëzve ishte Valiu. Ai që kishte dhënë urdhër që të lirohej nga burgu për disa orë e ai që mund të urdhëronte edhe për lirinë e tij. Dhe thonë se edhe ai u mahnit ashtu si të gjitha ata që kishin harruar pazarin duke parë magjinë valles së tij. U zgjua te ai njeriu pa grada e pa para. Dhe dha urdhërin më të rrallë të jetës së tij .Thonë se Osman Taka u lirua..Thonë…. E vallja e tij u kthye në një legjendë të rrallë shqiptare
Kështu Vallja e Osman Takës përbën një nga kulmet më të arrira të foklorit shqiptar të Shqipërisë së Jugut, në Çamëri. Epika , historia dhe sidomos lirika që e shoqëron atë në çdo qelizë të saj i japin një madhështi që do ta lakmonin të gjithë vallet e një kombi. Trupi, koka, duart, fytyra me një shprehje të veçantë janë të shkrira si në asnjë valle tjetër. Më tej në sfond një melodi e shtruar dhe hedhëse e gërnetës nën goditjet ritimke e të ëmbl;a të një defi tërë ritëm e rrisin bukurinë e saj.
Valltari si fillim futet me një hap e me një vështrim krenar Pastaj ulet thellë në pozicion duke e rrotulluar trupin sa majtas sa djathtas Kërcen me maja të gishtërinjve sikur valltari përgatitet për t’u hedhur diku. Mbase për të marrë lirinë që e ëndërronte secili. Kulmi i valles është kur korifeu pasi peshon mbi duar të mbajtësit përkulet prapa në gjysëm ulje. Pasi hidhet që pëpara përkulet me trupin prapa deri sa koka të mbështetet në tokë e në gjoksin e tij tashmëtë kalon mbajtësi e të tjerë për t’u hedhur në krahun tjetër madhështia e kësaj valleje dhe e këtij valltari qëndrom në një elelgancë të jashtëzakonshme, në qëndrimin burrëror e në shpirtin e sakrificës të një luftëtari, të një heroi. .Trupi i tij është gati të bëhet urë që shokët e tij të hidhen në krahun tjetër ndoshta në një sulm të papritur…Me tepsi apo edhe në një shesh vallja e ka mbajtur të ndezur shpirtin kryengritës dhe artistik, fabulën artistike të saj të papaërisitshme në kohërat që kanë ardhur më tej. Duke e parë këtë valle në hapësirën kohore dhe gjoegrafike të krahinës së Çamërisë themi me plot gojë se ajo është njëlloj libri i tingujsh dhe lëvizjesh ku lexohet psikologjia e karakteri të papërkulur i popullsisë së Çamërisë Një plastikë e pasur, një forcë e madhe e brendshme nxitëse është shprehja më e saktë e psikologjijsë së kësaj krahine.Janë të shumta edhe vallet që vijnë më vonë në trevat çame duke pasur këtë radhë si object artistik heroizmin e tij. Kështu në Filat e në Konispol janë këngë të tilla që janë njëkohosisht edhe valle të kënduara me këtë emër, si “ Kënga e Osman Takës”, “Osman Taka, o lule” dhe “Hajde, ore Osman Takë“ pa folur këtu për qindra e qindra vargje poetësh që janë frymëzuar nga kjo valle kulmore, nga ky emocion i papërshkruar që të jep një valle e tillë.
Në një ballafaqim të munguar me vallet e tjera të krahinave të Shqiqpeisë para Çlirimit kjo valle do të bëhej e njohur për një publik të gjërë vetëm më 1978 kur një nga valltarët më të shquar të krahinës së Çamërisë Taip Madani nga zona e Konispolit e paraqiti këtë valle në Festivalin Folklorik Kombëtar të atij viti.
Më tej kjo valle të paktën që prej gati 35 vitesh ajo është bërë pjesa më e kudondodhur e repertorit të Ansamblit të Këngëve dhe Valleve Popullore për shumë e shumë vite me radhë duke qënë një nga pjesët më kulmore të programit të tij. Ajo është bërë sot vallja më përgjithsuese e shumë programeve dinjitoze që përgatiten në shkallë vendi apo edhe në takime ndërkombëtare në ceremoni të mëdha kombëtare. Në Festivalet e Këngës dhe Valles Çame që organizohen që prej tre vjetësh në Sarandë në kujdesin e Unionit Artistik të Kombit Shqiptar kjo valle është pjesa më e dukshme që kësaj radhe ka kaluar në mënyrë të natyrshme në një grup fëmijësh valltarë të Markatit të drejtuar nga Taip Madani që kësaj radhe është drejtuesi dhe udhërrëfyesi më i saktë i kësaj valleje në brezat e valltarëve të rinj çamë. Është e pamundur që të mbledhësh në një shkrim mbresat e të gjitha atyre spektatorëve, studiuesve vendas e të huaj që e kanë parë këtë valle madhështore, brenda e jasht vendit. Nëse do ta shikonim edhe në planin e aftësisë së një vallatari për të qenë koruifeu i saj është e pamundur që të ekzekutohet pa qenë një virtuoz i saj, sepse kërkon në të njëjtën kohë disa elementë të profesionalizmit të valltarit.
Vallja e Osman Takës është nga ato valle që bëjnë epokë në artin e një populli sado i vogël që të jetë ai, që të shtojnë edhe më shumë krenarinë e të qënit shqiptar e të pasurit të një folkori kaq

Mittwoch, 2. August 2017

Ramiz Kuqi: Cikli poetik " Shpuzë Korriku"



TE KODRA E DIELLIT

(Bedri Hysës)
S'e takoj më poetin e Sharrit
Dhimbja mbi varg bie
Si ky shi
Që mbush udhët
Si me lot
I Urti i Fjalës ka vajtur
Te Përroi i Cucës
Mes yjesh është lartësuar
Në qiellin e kuqrremtë
Me Sharrin flet
Te Kodra e Diellit...

NJË NATË

E bukura natë me shumë sy
E sogjova qiellin yjet me dashuri
Cdo tingull që vinte si jehonë nga larg
Unë shkruaja vargun më të bukur në poezi

Shtrirë mbi laurë shtrunga mbushur plot
Vallen e një stine ëndërr nëpër net
Vallë sa shpejt ikin orët e lirikës me shi
Një kujtim në ballinë libri heshtjes i flet
E bukura natë me shumë sy !

SA HERË DESHTA

Të kapërcej lumin e mallit
Dallgët
Ma hoqën vigun
Matanë bregut
U derdh
Një lot nëpër fjalë
Sa herë deshta...

SHARRIT
Mos ia vidhni vargjet e bukura
Atë kurorë mbi male si pikturë
Shpirtin
Mos ia lëndoni me ato gurthyes
Në cdo lis
Është një gjurmë zhgune me gjak
Mburojë e lirisë dje
Kohën e vrasin uzurpatorët
Plangprishët e ujëvarës
Lumit të shekujve
Ia marrin freskinë luleve
C'është kjo farë e njerëzve
Që nuk ngjajnë në njerëz?!

TË MOS ISHTE

Zogu
Çfarë do të bënte pranvera
Ç'aromë do të kishte lulja
Në kopshtin e trëndafilave
Te mos ishe ti mallë
Nata do të rrinte në gjumē
Tē pafund
Shiu
S'do bëhej kurrë metaforë
Ç'kuptim
Do të kishte fjala
Mes rreshtave pa frymē
Të mos ishte...

SHËNGJIN

Do vij sërish do vij
Ta sjell poemën e re për Ty
Të ulem mbi gurët e shkëmbinjve
Natën vonë
Të flas me qiellin hënën
Udhëve të bredh me një gotë verë
Buzëqeshur të më zë gjumi
Mbi sytë tu rreze dielli
Të këndoj
Për stuhitë e detit dallgët
Dashuritë tinëzare puthjet e valëve
Ëndërrimet e pafund
Të detit me shumë sy
Zjarrin e pashuar mallin
Nëpër vargje lirike
Shëngjin...

Sonntag, 23. Juli 2017

Tri pamje me presidentin Ibrahim Rugova




Dy poezi për fëmijë nga Mark Krasniqi


GJIRAFA

Koka si pjepër,
sa plepi – qafa,
këmbët – si shtylla,
kjo është gjirafa.

Lekura e gjirafes
plot pika pika,
krejt si fustani
që e vesh Mrika.

Një gjirafe gome
kam parë në vitrinë,
por qafa e saj
deri n’tra s’mberrin.

Gjirafa e vërtetë
që n’Afrike jeton,
në shitoret tona
kurrë nuk banon.




Urime për Vitin e Ri
(Nga libri për fëmijë “Posta e porositur”)

Ujku deles
Të fala i dërgon,
Vitin e Ri ia uron:
“Oj bardhokë,
Ta ngjitsha në fyt,
T’fala të bën
Kumbara yt!”

Delja shpejt
Iu përgjegj këtij:
“Mua kumbara
Kur t’më vijë
Qeni i Sharrit
I del para
Për të lajmëruar
Se erdh kumbara!
Nga gëzimi
Axha Latë
Do ta zbraz
Martinën e gjatë!
Shumë urime
Për Vit të Ri
Mos t’i pafsha
Sytë e zi!”

_______
Poezinë e dytë e ka përzgjedhur shkrimtari Rrahim Sadiku, kurse poezinë e parë e huazuam nga interneti.

Ragip Kçiku - Ikjet

Disa nga shkaqet

Mjaft po mundohem të jap argumente, përse nuk duhet të largohemi nga vendlindja por gjithmonë po më dalin dy kundërargumente! Kundërargumentet më të fuqishme kundër asaj që unë po dua të them janë: 


  1. Unë vet jam emigrant...
  2. Udhëheqja e dobët e shtetit apo shteti i lënë në anarki për nevojat e pushtetit.

Si mund të argumentojmë të kundërtën? Më i vogli jam nga të gjithë për të bërë një gjë të tillë por po jap vetëm ato që unë si vrojtues mesatar kam hetuar dhe përjetuar. Sa herë kem thënë se edukim kombëtar nuk është të flasësh për Skënderbeun, Ismail Qemalin, Hasan Prishtinën, Isa Boletinin, Adem Jasharin apo gjithë epopenë e UÇK-së. Këto i përkasin historisë dhe me to ajo duhet të merret. Një edukim kombëtar kombit tonë i mungon në Kosovë dhe Maqedoni ai nuk ekziston fare ndërsa në Shqipëri është i dukshëm. Nuk dominon por së paku unë e hetoj. E hetoj sepse janë njerëz të cilët lexojnë. Mendoj se me të lexuar qëndrojnë mbi mesataren evropiane. Janë më pak formalistë. Mundohen të jenë më racional dhe shumë familje kanë këtë parim gjë që në Kosovë dhe në Maqedoni është për t´u dëshiruar.

Shumë shqiptarë të Kosovës marrin borxh në bankë ose nga njerëz privatë 10 000, 20 000 euro për një dasmë, një fejesë. Ka të tillë që marrin borxh edhe për një syneti etj., ekziston edhe në Shqipëri por shumë pak në krahasim me shqiptarët e Kosovës.


Një shqiptar i Maqedonisë është i gatshëm të punojë tërë jetën për një martesë. Në shumicë dasmën e bëjnë për inat të fqinjit ose kushëririt. Ka nga ata që me qindra mijëra euro e stolisin nusen me flori! 


Kurrë një finlandez, çfarëdo qoftë ai, nuk e bën një gjë të tillë. Po pati para, bën dasmë, po nuk pati, dasma mbetet vetëm një akt që atij nuk i përket.



Martohen, lindin fëmijë edhe pa pas bërë dasmë.


Është bisedë e shpeshtë tek finlandezet: “Nuk pata para për ta blerë fustanin e nusërisë.” dhe tërë jetën vajton atë mungesë të aktit më njerëzor, shkrirja e dy shpirtrave në një!
Por borxh nuk ka marrë që të vuajë së paku një vit për gjërat e përditshme.
Tek ne dasmat e fukarenjve janë dasma megallomane që në perëndim dasma të tilla bëjnë vetëm milionerët.


Kur i sheh njeriu limuzinat 20 metra të gjata të cilat fabrika i ka bërë për delegacione shtetërore ose për milionerët që ka bota, njeriu mbetet pa mend! Shto dhe këngëtarët të cilët kanë çmime marramendëse dhe për një të tillë gjysmë anonim duhet pritur edhe në rend edhe një vit.


Kjo nuk ndodhë në Skandinavi. I heton larg gratë dhe vajzat vendore me luksin superior që kanë në krahasim me po shqiptaret që jetojnë në Skandinavi. Nuk ka vend në Evropën perëndimore ku fiton aq shumë këngëtari sa tek shqiptarët e Kosovë dhe Maqedonisë?! Ata nuk i falen kujt për biznesin që bëjnë. 


Habitem kur shkoj në Kosovë dhe fukaraja më i madhi do të shkojë dhe shkon në pushime në bregdetin Adriatik që nga Ulqini deri në Himarë më shumë ka shqiptarë nga Kosova se nga vet Shqipëria. Kë “luks” nuk po zgjatë dy vite por qe pesëmbëdhjetë vite dhe sidomos pas ndërtimit të autostradës.


Shqiptaret e Kosovës shpesh edhe tallen me “skandinavet” se janë demode. Po të shohësh skandinavet vërteta në raport me shqiptaret në përgjithësi hiq ato myslimanet se mbulohen dhe nuk ua le feja! Dallim sa nuk mund të besohet se jetojnë në të njëjtin kontinent. Secili do të mendonte se “ato” shqiptaret pra jetojnë në një shtet të pasur ndërsa skandinavet e vërteta jetojnë në një shtet të varfër.



Shqiptarët në përgjithësi i vret çmimi i dukjes!
 

Për një dasmë, “kanagjeq”, fejesë apo syneti, nuk ka grua që nuk shkon në floktore! Tani nuk dihet cila është nusja! Ahengje të tilla në Kosovë zgjasin katër muaj dhe rreshti për të rregulluar frizurën është i hatashëm; më i madh se për bukën me triska! Ato gra dhe vajza, nuk shkojnë vetëm një herë për një dasmë për ta rregulluar frizurën por shkojnë tri herë: natën e dasmës, ditën e dasmës dhe ditën e dytë të dasmës e quajtur “Dita e grave”.
 

Këto ose nuk e besojnë ose nuk duan ta besojnë se një punëtore skandinave me gjithë këtë standard që kanë luksi më i madhi mund të shkojë dy herë në floktore. Gratë të cilat marrin pagën minimale, kurrë nuk shkojnë në floktore. Ato i rregullojnë shoqja-shoqes flokët sepse kanë gjëra më parësore për të paguar. Drejtoresha e shkollës sime nuk ka ende telefon të “mençur”, ndërsa në Kosovë je jashtë mode si grua nëse nuk ke telefon të “mençur” edhe e papunë po të jesh.


Prej nga gjithë ky formalitet?! Prej nga gjithë kjo para tek të papunët?!


Një Evropian nuk merr para borxh për të bërë një pushim të tillë. Kur ai nuk ka para, e di mirë se duhet të rri në shtëpi dhe të kalojë sa më lirë dhe argëtueshëm që është e mundur.
Në Kosovë nuk dihet kur është natë e kur është ditë. Kur është ditë pune e kur ditë pushimi. Kafenetë janë plot patën apo nuk patën para! Kurse një emigrant sapo të gjej një punë jashtë orarit të punës, pa hezituar e pranon si një mundësi për të rezervuar diç...


Sa është i mësuar një shqiptar që të jetojë në kushte normale, d.m.th. pa luks? Sa është edukuar shqiptari që të bindet se jeta në kurbet është e vështirë dhe e parespekt?! Sa është folur se një kurbetçar vetëm si rast mund të jetë i suksesshëm jashtë atdheut sepse ka mijëra mungesa të cilat nuk e lejojnë të jetë i barabartë me vendasit, që rrallë ndodhë në Kosovë. Nuk duan të punojnë!


Një rol shumë negativ kanë luajnë dhe luajnë mediat e Kosovës dhe të Shqipërisë gjithashtu! Programet e tyre me kurbetçarë janë përplot romantizma. Ata marrin rastet për ta plotësuar shikueshmërinë. As një program televiziv nuk merr një intelektual të mirëfilltë që të tregojë se çfarë në të vërtetë është jeta e kurbetçarit n ë përgjithësi! Ata flasin për futbollistë, këngëtarë, ahengje të ndryshme pe¨r ditët tona famëmëdha të pavarësive, të “flakëve” të ndryshme. Ndonjë biznesmen të suksesshëm por nuk flasin për njeriun i cili punon 12 orë në ditë në Evropën me të drejtat e punëtorëve! 


Nuk ju tregojnë se çdo evropian e ëndërron të ketë një shtëpi banimi më vete me oborr ku mund terri i qetë pa zhurmën e mijëra hapje-mbylljeve të dyerve të një pallati të cilat dashtë e padashtë nuk të lënë të bësh qetësinë tënde. Thjeshtë nuk marrin njerëz të cilët e njohin jetën dhe mënyrën e të jetuarit në esencë të Evropës perëndimore dhe të Kosovës.


Mars 2015