Montag, 10. Juli 2017

Grigor Jovani: Cikël poetik

Grigor Jovani

NJE PORTOKALL I BERE
NE BREG TE DETIT

Jam një portokall i bërë, faqekodrës në breg të detit,
gati të më këpusësh prej degës.

Më pjeku dielli a koha, kush e di! Di vetëm,
se ekzistoj në Dhërmi, siç mund të lindja si diell
në Las Vegas.
Rëndësi ka që jam një portokall i sapobërë. Ta bëj
me sy të më këpusësh...
Sytë m’u mbushën duke parë trupa njerëzish të leshtë,
si kafshët e xhunglës, apo krejt të lëmuar si alabastër,
duke dëshmuar në plazh muskujt antikë,
si margaritarët.
Veshët m’u mbushën me heshtjen e ujërave,
me ulërimat e thellësive furtunave, kur përpijnë anijet
dhe mbytin detarët.
Gojën e kam plot me shijet mesdhetare të verërave,
ndaj më është kaq i ëmbël gjaku.
Këmbët, pasi kam përshkuar ranishten e Pallasës,
ku ngeci Cezari, m’u ngjitën në hënën kozmike të hënës,
atrofizuar si të një plaku.
Duart i kam të mbushura me gjëmba iriqash, ngaqë
kontrolloja shkurret e detit, për të mbledhur
manaferra të egra dhe për të vrarë meduzat.
Zemra? Por gjersa jam një portokall i lëngshëm në Dhërmi,
këputmë,
të të derdh prej saj nektarin në buzë dhe në shpirt
të të përmbysin si erërat e Bregut
muzat.



POROSITE E FUNDIT

Dua të jesh e qetë në ato çaste,
gjërat t’i bësh në rregull, normalisht.
Shtyp në fillim sa duhen lajmërime
për ikjen time. Të kenë kryq dhe Krisht.
Do nxjerrësh paskësaj leje strehimi
për atë botë. Zgjidh një vend të qetë.
Nuk qe dhe kaq e heshtur jeta ime,
e dyta me pak zhurma le të jetë.
Do desha pak të ishim në përcjellje,
një prift, ti dhe unë tek kutia.
Gjithë kohës miqtë nuk më lanë të qetë,
tani, tek iki, më pëlqen vetmia.
Dhe mos harxho për lule dhe kurora,
humbasin qysh të nesërmen nga era.
Një karajfil më vë tek xhepi i zemrës,
mbase më kundërmon andej ngahera.
Edhe shiko, të lutem, mbaje veten,
gjithë kohës qamë edhe qeshëm plot.
I lutem Zotit të jetë ditë me rreshje,
që edhe në qafsh, mos të duket dot.
Ej, të kam thënë, mos e çaj shumë kokën!
Nuk humbim ne. Aty do jem, vërdall...
Do të më gjesh tek librat që kam shkruar,
vetëm mjafton t’i hapësh, kur ndjen mall.



LETER E BARDHE

Kam para meje një letër të bardhë të pashkruar,
fare lehtë mund të bëhet telajo e të mbushet me ngjyra.
Të shndërrohet në një tabllo të pa përsëritshme,
ku të shikojë fshati im bukurinë e tij tek pasqyra.
Nuk duhen shumë gjëra për këtë vepër madhore natyre,
ca kopshte të lulëzuara, oaze të blertë rrëzë një mali,
mes tyre shtëpitë, vajza mandilebardha në moshë martese,
të turpëruara poshtë diellit, si prej shikimit të zjarrtë të atij djali.
Ç’duhet të shtohet tjetër? Në horizont një urëz prej guri,
sa të kapërcejnë ylberët, gjatë ikjes së tyre dallëndyshet.
I kam kapërcyer edhe unë nëpër mend në fëmijërinë time
dhe... “nuk u bëra çupë”, siç na kërcënonin gjyshet...

Pra, kam këtu përpara një letër të bardhë të pashkruar.
“Nxije, mund të bëhesh Van Gog!”, thotë në gjuhën time një gjon.
Veç kujdesu, Imzot, mos shfaqet përsëri ai i paudhi,
shigjetëndezuri diell dhe ëndrrat e bukura m’i zbon.



FTESE

... ju, xixëllonja, që ju ndiqja kopshteve me sandale gome
dhe me pantallonat e babait, që gjer në gju i shkurtoja,
me dritëzat në grushtin tim, e mbani mend, më lumturonit,
pastaj, më vinte keq për qershijat në errësirë
dhe ju lëshoja.
... ju fluturat pendëngjyrosura, me fustane të buta mëndafshi,
që ju ndoqa pa dashur,
vetëm që të bëja detyrat e shtëpisë në një mësim biologjie,
ju lëshoja, ngaqë nuk mund t’ju dënoja me burgim të përjetshëm
në kuti bosh shkrepsesh, si brenda një qelije.
... ju milingonat e heshtura, që gjithmonë punën tuaj shikonit,
përfshirë në atë punën gjigande që bënë kinezët e largët
për Murin e Madh të historisë,
mund t’ju shkelja kur të doja me këmbën time si liliputët,
por nuk iu ngaja, ishit ustallarë të shtëpisë.
... ju pemë të oborrit tim dhe atyre të fqinjve të hershëm,
që ju kam hypur sa herë kam dashur, shumë më tepër
se gomarit tonë dhe mushkës xanxare,
nuk iu rropa me biçak lëkurën si këmishën e hollë,
nuk iu theja si krahët e njomë bisqet fillestare...
... ua kam nevojën tani pas kaq e kaq vitesh,
të më dilni për zot në ca çaste të vështira:
afron gjyqi im, ndaj ju lutem, dëshmoni
se përveç prapësive, kam bërë edhe gjëra të mira.



PIKELLIME

1.
Dëgjon në xham të parin shi?
Re, si gra në ngushëllim, mbushin qiellin.
Dërgojnë letra poshtë, kushedi,
bëhen tre vjet që humbëm diellin.

2.
Mbase e bëri qëllimisht
të hidhur jetën,
Zoti.
Të ngushëllohen të vdekurit,
se është kot së koti.

3.
Mos më çaj më kokën me të njejtën pyetje:
të dua më apo nuk të dua (!)
Më banojnë përbrenda
dashnoret Poezi dhe Vuajtje.
Ty ku të të vë, nuk më thua?!



VJERSHA ME E BUKUR

Nëqoftëse diellin mund ta bëja mik,
s’do më shkrinte fjalët nëpër vjersha.
Nëse hëna s’do më konsideronte armik,
do më ndrinte gjer tek ajo që desha.
Nëqoftëse do të gjeja një papirus të pashkruar,
do të shfaqeshin fjalët që Homeri shpiku.
Nëse do të gatuaja rrufe nëpër duar,
do të digjja shtegun nga dashuria më iku.
Ah, në mund t’i kisha të gjitha këto
- të miat, s’do mend, jo të huaja -
të thurrja vjershën që dashuria më do,
me të dyja duart ta nënshkruaja.

Musa Jopulli: Thërret MËRGATA

Jashtë trojeve Arbërore kosovoistët e turkoizmit dhe araboizmit n'Atdheun tonë ! 
Përgjegjësit e kësaj politike të kosovoizmit të larë në korrupsion dhe krime të dalin para Drejtësisë!
Mjaftë më çakajve në mbrojtje me gjuhën e thatë të kësaj politike çfrenuese, ku ferrtari dhe adhuruesit e tij mbajnë peng gjithë një popull të dalur nga sundimi shekullor, siç i "pari"një partie të Dardanisë, ardhur me dinakëri për shkatërrim të kësaj foleje atdhetare, siç i "pari" një tjetër në injorancën e tij, siç një magaloman i tmerrshëm me ide feo-komuniste, siç një i pasur me direktiva të moskovizmit, siç mercenarë të monedhës pa djersë, siç
figura të mjerme që erdhën në pushtet me metotda më çnjerëzore dhe vazhdojnë edhe më me meskinizëm të pa parë!
Që të gjithë këta, të shpallur, "heronjë" ishin dhe mbetën në kundërshtim me plotikën e refuzimit të Rugovës, mbetën edhe sot në kundërshtim me penën e intelektualëve, ishin dhe janë në kundërshtim me pushkën e Adem Jasharit, Zahir Pajazitit, Sali Çekut, Agim Ramadanit, janë n'errësirë dhe aq të errshëm me filozofinë e Anton Çettës, me amanetin e Rilindasëve, dhe në asnjë pikë me hallet dhe vështirësitë e popullit të Dardanisë !
Le të dëgjohet zëri i arsyes, i së drejtës së dardanëve në Dardaninë e Arbërisë .
Mërgata ishte dje, ajo për të mirën e Atdheut është edhe sot!
Po u hoqën zvarrë këta dëmtues, Mërgata do jap gjithë mundin e vet që Dardania ta zë vendin meritor, në meritën që i takon !

Dienstag, 4. Juli 2017

Kënga e doktoreshës

Nga: Ymer NURKA

Ç’borxh i pati fshati, vallë atij qyteti,
Ç’të mirë i kish bërë, që të mirë s’gjeti?!
Mori për dhuratë, shtatë ballë tërmeti,
Një zanë prej mali, një sirenë deti.

S’ish par’ asaj ane, një e tillë femër,
Gratë shihnin vëngër, si të ishe shemër,
Doktoreshë të thonin, dhe pse kishe emër,
Bridhte stetoskopi, o zemër më zemër.

Moj ç’e bëre fshanë, të ndihej sëmurë,
Gjysma myslimanë dhe gjysma kaurë,
Seç u dogjën pleqtë, me temperaturë,
Të gjorët kërkonin, t’u bëje një kurë.

Nga hiret që mbaje, djemtë seç i çmënde,
Netëve mes fshatit, mbaheshin kuvende,
Kur bënin be burrat, zinin kokën tënde,
Gratë fillikate, flinin nëpër kënde.

Ç’ishte më e keqja, nuk po bëhej punë,
As çoban’ i fshatit, s’vishej më me gunë,
Nuset turfullonin, shfrynin si furtunë,
Nëmnin e mallkonin, ata që të prunë...

Ramiz Kuqi: Cikël Poetik



NËSE

Deti është pa fanarë
Fol me hënën në mesnatë
Merr një yll në dorë
Me muzën eja
Do ta gjesh udhën e vargut
Shtratin e fjalës poezinë
Mbi ëndrra fle jeta e bukur
Nëse...



KA DO DITË

Një erë e fortë fryn
E s'di si fryn
Ia dëgjoj zërin
Kur zbret si me takt muzike
Fjuuuuu
Ia derdh flokët ditës
Mua m'i dridh germat
Mbi letrën e bardhë
Shiut ia mat peshën
Kur bie mbi tokën vapullimë
Në udhë kanë mbetur krushqit
Pa flamur
Vaj
Ky vallëzim i rëndë
Refren i brishtë
Nga brenda vjen një shshirimë
C'mi dridh buzët
Ky parfum i keq.



NGADALË

Po më fiken ëndrrat
Për një Atdhe
Cfarë e deshta njëqind vjet
Me një Kullë e një Fyell
Me një dashuri si syri
Kur bie nbi valë liqeni
Në bebëzat e tij
Të celin
Njëqind lule
Shtatë bajraqe të puthën
Në një Varg poeti
Ngadalë
Po më troket një zog
Në dritaren time të vogël
Shpresë
Tinguj mbi kitarë
Për një dritë të re
Atdhe
Ngadalë bie e zgjohem
Duke ecur mbi shkronja malli!



KORRIK

Dielli përcëllon
Mali ka paluar veshët
Erë e lehtē bie
Mbi qerpikët e syve
Koha
Ka harruar te flasë
Me shpirtin e lodhur të stinës
Qiellit
Fluturojnë tufa zogjsh
Pa ombrellë mbi kokë
Çiftëzohen të pamartuarit
Pa certifikatë të lindjes
Korrik...



VAPË

Ç'vapullimë kanë udhët
Gjethet nëpër maje lisash
Fjala
Që ka harruar adresën e banimit
Kulla
Që ka rënë në heshtje
Dielli im
Ngroh andej ku njerëzit
Flejnë nëpër sheshe
Të varfërit pa kulm mbi kokë
Në pallate flejnë paria
Deteve
I bien Evropës skak më skaj
Ç'vapullimë kanë udhët sot ?



ÇAMËRI

Ti tokë e harruar nga Zoti
Kujtim i hidhur plagë kohe
Ç'ti them Fjalës sonte
Kur dhimbë ka nata
Çamëri
Sa ëndrra rëndojnë
Mbi supet tua të lodhura
Shpirtin tënd kryeneç?



PËRKUNDET

Kjo e lehtë nëpër valë shiu
Perkundet si ëndërr e bukur
E butë si mendafsh
Duart e mia shtrihen
Përtej detit
Në një ishull kërkoj
Një çast lumnie
Në luginën e mizave
Janë kalbur stinët
Përkundet...



URIME SHQIPËRI

Zëri yt i bukur që shtrihet
Matanē detit maleve me gur
Shesheve që gumëzhijnë
E majta e djathta janë NJË
Në udhëtimin e lodhur
Në sytë shoh buzëqeshjen
Kosovë
Ti tokë mbetur jashtë Fjalēs
Nëpër kancelari Evrope
Kur qentë e fqinjve
Donin të të gllaberonin
Si një kafshatë e vogël
Në gjeografinë e dhimbjes
Grisur si me thikë
Urime Shqipëri !



NË PËRQAFIM

Nipi flokëdredhur ,Lioni
Luan me lodra
E grish gjyshin në Jug
Të bredh nëpēr kodra

Merr Vanesën në përqafim
E shtrëngon me dashuri
Xixa si strallë shpërthen
Buzēqeshja në sytë e tij.

Montag, 3. Juli 2017

16 - vjetori i Radio „Zëri i Arbërit“, me suksese dhe probleme.

  • 16 vjet përpjekje për të qenë sa më afer dëgjuesve të vet, duke respektuar çdo herë kërkesat e tyre të arsyeshme. 
  • 16 vjet përpjekje për të sjellur emisione të reja dhe për ti realizuar ato si duhet.
  • 16 vjet përballje me prombleme të natyrave të ndryshme teknike dhe organizative.
  • 16 punë e mirë e themeluesit dhe kryeredaktorit z. Imri Trena; por ende pa portal zyrtar me vetmenagjim dhe me transmetim vetëm 24 kbps (22050 Hz).

Nga: Haxhi MUHAXHERI

Më 2 korrik 2017, Radio “Zëri I Arbërit” shënoj 16 vjetorin e veprimtarisë së vet. Themeluesi dhe kryeredaktori i kësaj radio Imri Trena, për 16 vjet  ka bërë përpjekje dhe punë të madhe e teper të lodhshme që kjo radio ta marr të mbaren. Për 16 vjet nuk ka reshtur së provuari për ta pasuruar skemen programore me emisione të reja, në mënyrë qe të kënaqte sa më shumë kërshërinë e dëgjuesve.

Kësisoj, gjatë këtyre viteve, kryeredaktori Imri Trena, bashkë me stafin; kanë arritur për ti shijuar frytet e punës së tyre. Skema programore është pasuruar bukur shumë me emisione të realizuara si duhet. Po përmendim vetem disa nga to. Emisioni për femijë “E dua atdheun”, “Kuizi I diturisë”, “Fjala artistike”, “Me yjet e lirisë”, “Programi I natës”, “Mikrofoni i dëshirave tuaja”, “Ftesë në studio”, “Me thesaret e odave shqiptare”, “Zëri i Çamërisë”; mandej emisioni kushtuar Luginës së Preshevës, emisioni kushtuar Iliridës dhe së fundmi edhe “Emisioni I mëngjesit”.

Kështu, falë sasisë së emisioneve dhe komunikimit miqsor e të sinqertë të stafit më dëgjuesit, kjo radio ka arritur të bëj për vete një numer goxha të konsiderueshem të atyre që e dëgjojnë. Por përkundër përpjekjeve dhe punës së madh që bënte stafi i udhëhequr nga Imri Trena, këtë radio e kanë përcjellur gjatë viteve shumë problem të natyrës teknike dhe organizative.

Për disa kohë, ata që dëshironin për ta dëgjuar ketë radio e kishin bukur vështirë për ta gjetur atë në internet. Edhe kur gjendej, nuk mund të dëgjohej për shkakun e vendosjes së playerve të vjeter dhe jofunksional.  Problem tjeter që paraqitej shpesh dhe që krijonte shqetsim për dëgjuesit ishte edhe dridhja, vibrimet, lëkundjet apo ndërprerjet e zërit të radios që vinin si pasojë e teknikës së vjeter. Jo pak problem sillte edhe mosfunksionimi si duhet i mikrofoneve dhe zhurmat që vinin si pasojë e mungesës së mjeteve adekuate për transmetim. Por ishte për keqardhje kur puna e madhe qe bëhej nga stafi, shkatrrohej nga tjeterkush. Shkatrrohej nga ai të cilit kryeredaktori ia kishte besuar krijimin dhe mirëmbajtjen e webfaqës zyrtare të radios. Pse dhe si ndodhte kjo?

Pikësepari, portali i Radio “Zëri i Arbërit” nuk është krijuar kurr ashtu si duhet. Ai nuk ekziston as sot. Krejt nga ç’kemi është një nënfaqe e portalit DENYCOMPUTERS  që na paraqitet si faqe e radios përms emrit (domain-it)  ZERIARBERIT.COM. Edhe në ketë nënfaqe, për shkak të playerit të vjeter, dëgjuesit për shumë kohë nuk kanë mundur ta dëgjojnë radion, sepse player nuk hapej nga të gjithë shfletuesit e internetit. Ishte e pakuptueshme se pse gjithë ky problem vinte vetem për dy minuta kohë që duheshin për ta ndërruar playerin dhe që nuk bëhej nga personi të cilit ia kishte besuar ketë punë stafi i radios. Po ashtu, shpesh ndoshte që eshe kjo nënfaqe që ishte, bllokohej dhe nuk hapej nga shfletuesit e internetit për shkakun se administratori përdorte motor të palejueshem për të përfituar nga klikimet dhe për vjedhjen e të dhënave nga vizitoret. Kjo e dëmtonte tejmase punën e stafit dhe vet radion, por pa u kuptuar nga themeluesi, sepse edhe vet ai e pranon se nuk merr vesh nga puna që ia ka besuar tjeterkujt.

Pamëdyshje, Imri Trena dhe stafi i Radio „Zëri i Arbërit” kanë bërë punë të shkelqyeshme për sa i përket skemës progrmore, por edhe sot e kësaj dite nuk e kanë berë atë më parësoren që duhet ta kishin berë fillimisht, krijimin serioz të portalit zyrtar të Radio „Zëri i Arbërit“ dhe marrjen e administrimit të atij portali në duart e veta. Kjo është edhe arsyeja se Radio „Zëri i Arbërit“ mund të përballet në të ardhmen me probleme edhe shumë me të mëdhaja. Uroj që kjo mos të ndodh! Uroj që themeluesi Imri Trena, para së gjithash të merret me zgjedhjen e këtij problem një herë e mirë, në mënyrë që të mos lejohet sërish dëmtimi i punës së mire që ka berë vazhdon të bëj kryeredaktori dhe stafi i kësaj radio!

Së këndejmi, Radio "Zëri i Arbërit" është e vetmja radio e internetit që sot forcën apo kualitetin e transmetimit e ka vetëm 24 kbps (22050 Hz), kurse në anën tjeter radiot e sapokrijuara transmetojnë më 48, 64, 80 apo 128 e më shumë kbps (44100Hz). Edhe për ketë, nuk është përgjegjës themeluesi, por administruesi që i është besuar përkujdesja.

Përndryshe, prap duhet ta përserisim se për sa i përket punës që ka berë për këto vite ekipi i kësaj radio i udhëhequr nga z. Imri Trena, është për tu lakmuar. Ndaj gjithësesi e meritojnë që tu thuhet: JU LUMT dhe suksese të reja!


Donnerstag, 29. Juni 2017

Ardian Kadriu, mjeshtër i skulpturës dhe i skenës.

Ardian Kadriu me mjeshtëri krijon art ku derdh shpirtin dhe talentin nëpërmjet imagjinatës së tij. Fantazia vepruese e artistit të suksesshëm nga Maqedonia është influencuar nga guximi për krijimtari dhe dëshira për ngjallur emocione nëpërmjet artit. Ka mbajtur ekspozita të veçanta për skulptura të jetësuara me argjil, dru, gur dhe mermer në Tetovë, Gostivar, Shqipëri etj. Veprat e skulptorit Ardian Kadriu kanë lënë gjurmë të prekshme për artdashësit ku midis të tjerave veçohet “Klithmat e Brendshme”.

Skulptori i talentuar Ardian Kadriu përveç artit figurativ ka pasion pikturën, aktrimin, skenografinë në filma dhe teatër. Njihet si skenograf për shfaqet: Rrënjët e Kullës – Vebi  Qerimi (rekuiziter), Qeni i Baskervileve – Qazmedin Nuredini, I sëmuri për mend – Ahmet Jakupi, Ballyturk – Qazmedin Nuredini, Mesimi –Ilirjan Himaj dhe Një shtrat plot me të huaj – Esat Brajshori. Si skenograf ka bashkëpunuar me regjizorin e mirënjohur Ibër Deari dhe njihet për filmat fitues: Last Confession, Between Paradise and Hell, My city Screams, Toka, A long way home.

Ardian Kadriu ka lindur në Kumanovë në vitin 1989. Shkollën fillore e kreu në vendlindje në fshatin Sllupçan – “FAIK KONICA”, ndërsa shkollën e mesme në gjimnazin “GOCE DELCEV”. I diplomuar nga Fakulteti i Arteve dega SKULPTOR në Universitetin shtetëror të Tetovës.

Momentalisht Ardian Kadriu është skenograf i shfaqes “Një shtrat plot me të huaj“, nga autori Dave Freeman dhe me regji të Esat Brajshorit. Gjithashtu po përgatitet për ekspozitën personale, të cilën dëshiron ta ekspozojë në 2018.

Intervistoi: Ermira BABAMUSTA

Na trego fillimet e tua për skulpturën. Si fillove?

Ardian Kadriu: Shumë herët, por arsyeja se si ia nisa apo ku lindi kjo dashuri sigurisht që ka ndikim familja ime. Unë isha me fat që linda me një familje ku vetëm se janë marrur me ART. I rrethuar me artistë, babi është piktor kurse xhaxhai im është grafist, kshtu që isha i rrethuar me piktura, grafika dhe skulptura. Si fëmijë ajo që më shumë më tërhiqte ishte argjila ose balta. Gjithmonë luaja me baltë dhe punoja forma të ndryshme të skulpturës, punoja skulpturë dhe ndër  kohë pikturoja. Por prapë se prap isha më i lidhur ose më shumë interesi më ikte kah skulptura.

Me skulpturën  mundesha ta prekja në të gjitha anët, të ndërtoja me duar dhe  më shumë e ndjeja, dhe kështu fillova të punoja vazhdimisht me shumë pasion. Kur erdhi koha për të studijuar tani më e kisha të qartë se çfarë doja. Vazhdova në fakultetin e artëve ku kisha fatin dhe u pranova në fakultet si student i  rregullt i Artit Figurativ, drejtimi Skulpturë.

Ka njerëz të uritur, por shpirti i artistit është gjithnjë i etshëm.

Cilët artistë të inspirojnë më shumë?

Ardian Kadriu: Nga klasikët më shumë që më inspirojnë janë Michelangelo, Rodini Donatello, Edvard Munch, Francicko Goya, Rembrandt, Van Gogh. Nga arti modern do ta veçoja skulptorin Javier Marin.

Çfarë të inspiron më shumë për të bërë art/skulpturë ose pikturë?

Ardian Kadriu: Mendoj se artistin e ngacmon gjithçka që na rrethon për të na dhënë një inspirim që të krijojmë diçka. Unë inspirimin e gjej gjithkund. Kaloj shumë kohë në natyrë pasi që mendoj se aty qetësohem dhe komunikoj me artin. Pa e pasur një mendje të qetësuar dhe një shpirt të pastër është vështirë që të lidhemi me një inspirim apo krijim të mirë. Gjëra të tjera që më inspirojne janë librat, filmat, muzika e mirë, shëtitje, njerëzit, ejt. Dhe mundohem që ta shikoj brendësinë e njeriut, egon e tij, dëshirat, ambiciet, dhimbjen gjithçka që e bën një njeri të gjallë.

Këshilla juaj për dikë që dëshiron të ndjeki këtë karrierë?

Ardian Kadriu: Është punë e rëndë, ndoshta nga të gjithë artet e tjera Skulptura përveç lodhjes kreative apo asaj shpirtërore, se si të gjejmë një ide, e pastaj analizat se çfarë mesazhi bartë ajo ide, ka edhe lodhjen e madhe fizike. Ku artisti duhet te jetë fizikisht i përgaditur, të punojë me baltë dhe daltë. Të punojë pa pushuar netë e ditë. Por dëshira e madhe për këtë punë të jep kënaqësi.

Këshilla ime, lexoni dhe punoni me shpirt. Fillimet janë të vështira por në fund e kupton dhe e sheh se ti je krijuesi i një vepre. Kjo është shumë e rëndësishme.  Do ta përfundoj me një thënie shumë të mirë nga Van Gogh ku thotë, “Nëse dëgjon një zë të brendshëm të pëshpërije brenda jush “ti nuk mund të pikturosh”, atëherë në të gjitha kuptimet e mundshme pikturo, dhe ai zë do të jetë i heshtur.”

Na trego pak për proçesin se si bëhet një skulpturë?

Ardian Kadriu: Unë do ta mar si shembull skulpturën në argjil por kemi edhe materiale të ndryshme si psh: druri, guri, mermeri, etj.

Sikur piktura dhe grafika që kërkohet të vizatohen skicat, po ashtu edhe në skulpturë punohet skica. Pastaj fillojmë me përgaditjen e argjilës, sikur brumin që e gatuajmë, e gatuajmë edhe argjilën. Përgaditet argjila pastaj fillojmë skeletin ta punojmë me materiale të ndryshme. Gradualisht  fillojmë me mbushjen e skeletit me argjil duke e mbushur dhe duke e bëre vendosjen. Pasi që ta vendosim fillojmë dhe e modelojmë skulpturën. Pas  modelimit e përfundojmë skulpturën dhe e përgadisim për ta hedhur në gips ose materiale të ndryshme. Pak a shumë u mundova me shkrim të sqaroj, por nga punimet e mia të ardhshme kam plan që t’i xhiroj gjithë proçesin me një kamerë dhe aty shumë më mirë do dallohet dhe kuptohet.

Cila është pjesa më e rëndë për të bërë një skulpturë?

Ardian Kadriu: Në përgjithësi nuk ka pjesë të lehtë apo të rëndë. Ndonjëherë pjesa më e rëndë është proçesi në kërkimin e idesë se çfarë dua të bëj me një skulpturë. Por në realizimin e saj, pjesa më e vështirë ose me e frikshme për skulptorin është vendosja e skulpturës në skeletin e saj, që ajo të qëndrojë e lirë. Dmth kjo është pjesa më shumë që një skulptor koncentrohet që ta pëfundojë me suksese. Pastaj pjesa e modelimit është më e lehtë e kështu me radhë. Dmth mendoj që pjesat më të rënda në art nuk janë ato fizike ku ti punon me duar, ajo është si pjesë teknike e proçesir të artit. Pjesa më e rëndë është ajo mendore… Më pëlqen një thënie e Michaelangelo ku thotë se, “Një artist pikturon me mendjen e tij jo me duart e tij.”

A jeni shumë skulptorë shqiptarë, nëse po na trego disa prej tyre?

Ardian Kadriu: Nuk jemi shumë numër i madh. Në Maqedoni është numri më i vogël se sa i piktorëve dhe artisteve në fushat tjera të artit. Unë disa nga Skulptorët që i njoh dhe kam kontakte janë: Xhelil Rufati, Muamer Sadiku, Xhezair Rexhepi, Bashkim Mexhiti  etj….Shpresoj që në të ardhmën të rritet numri i artistëve që duan të merren me skulpturë.

Çfarë jeni duke punuar tani për momentin?

Ardian Kadriu: Për momentin jam duke u përgaditur  për ekspozitën personale që do ta kem në fund të vitit 2018, dhe shpresoj që të mos ndalem dhe të vazhdoj t’i ekspozoj  dhe nëpër qytete të Maqedonisë por edhe jashtë vendit. Gjithashtu përveç ekspozitës jam duke punuar edhe me një shfaqje profesionale në Teatrin e Kumanovës. Dmth aty jam si skenograf i shfaqes “Një shtrat plot me të huaj“, nga autori DAVE FREEMAN dhe me regji të Esat Brajshorit.

Përveç skulpturës me cilat arte tjera e shpreh vetën?

Ardian Kadriu: Më duket se gjithçka që ka të bëjë me artin e gjej një lidhje që mund të shprehem e të komunikoj me publikun. Dmth është Piktura. Pastaj e dua dhe më pëlqen aktrimi, kam qenë pjesmarrës në disa filma si aktorë por në role më të vogla. Merrem me kostumografi dhe skenografi në teatër dhe film. Dhe shumë gjëra të tjera që për momentin mendoj që këto janë të mjaftueshme

Cilat janë disa nga filmat që ke punuar?

Ardian Kadriu: Skenograf kam qenë në gjithë filmat e Ibër Dearit duke filluar nga Last Confession, Between Paradise and Hell, My city Screams, Toka, A long way home … në shumicen e këtyre filmave kam marrë pjese edhe si aktor në disa nga rolet. Kam bërë një përvojë të madhe në filma. Filmat shumë i dua kur i shikoj… por të punosh në filma është një magji komplet tjetër. Eksperiencë e veçantë dhe e këndshme.

Cilat janë disa nga shfaqjet në teatër që ke punuar?

Ardian Kadriu: Do ti shkruaj disa më të rëndësishme për momentin që kam punuar. Për në teatër gati çdo vit punoj nga 1 deri me 2 shfaqe. Dmth në rolin e skenografit.

Rrënjët e Kullës – Vebi  Qerimi – rekuiziter”
Qeni i Baskervileve – Qazmedin Nuredini
I sëmuri për mend – Ahmet Jakupi
Ballyturk – Qazmedin Nuredini
Mesimi – Ilirjan Himaj
Një shtrat plot me të huaj – Esat Brajshori

Cilat janë skulptuarat e tua që i pëlqen më së shumti ose do ti kishit veçuar në krijimtarinë tuaj?

Ardian Kadriu: I kam disa dhe e vështirë për ti veçuar. Por mendoj që deri më sot çfarë kam punuar. Vepra ime që kam punuar me shumë dhimbje dhe në fund kam ndje një kënaqësi të madhe mundem me thënë se është vepra ime e quajtur KLITHMAT  E BRENDSHME – Fytyrat nga disa personazhe të ndryshem që Brenda tyre degjohen klithmat dhe ankthet.

Çfarë bëni kur nuk jeni duke u marr me krijimin e skulpturës?

Ardian Kadriu: Gjatë tërë kohës jam skulptori ku mendoj se cila do jetë vepra ime e ardhshme. Por si kohë relaksi dhe meditimi shikoj shumë filma, lexoj libra… ka momente kur dëgjoj vetëm muzikë. Shëtitjeve në natyrë i kam të obligueshme. Është oksigjeni im për të jetuar më mirë. Dal me koleg diskutoj, debatoj për art. Punët të tjera siç tregova më lart skenografia në filma dhe teatër. Pjesmarrja ime ne filma. Shëtitja në festival etj etj.



Top 3 skulptorët më të mirë dhe veprat e tyre që do ti kishit veçuar?

Ardian Kadriu:

1.Donatello (1386 – 1466), Davidi i bronztë është një nga skulpturat më të famshme të ditëve të sotme. Dallon si puna e parë e pambështetur në bronz të përpunuar gjatë periudhës së Rilindjes dhe është skulptura e parë mashkull që qëndron nudo në këmbë që nga antikiteti.

2. Auguste Rodin (1849 – 1917) “Puthja” është një skulpturë e mermertë e vitit 1889. Ka një histori të veçantë. Buzët e dashnorëve nuk preken në skulpturë, duke dhënë idene e diçkaje që u ndërpre dhe ata u vranë me buzë që akoma s’ishin prekur.

3. Mikelanxhelo (1475 – 1564), Mëshira (La Pieta) Mikelanxhelo krijoi një nga skulpturat më të bukura që është parë ndonjëherë. Mëshira paraqet Virgjëreshën Mari që mban të birin, Jezu Krishtin në krahë.

Sinan Kerpaçi: Cikël poetik


SE TË PREKA

Det, u nisa pa të thënë,
s`i kemi dashur lajmërimet.
E sotmja më erdhi mbrëmë
edhe pse s`dëgjova “eja”,
se të preka, se të ndjeva…


Veç një gjë po ta kërkoj:
si me zor më jep pak ujë,
nga fundi pak rërë me baltë,
se kështu përherë nuk shkon,
ti poshtë e unë vetëm lart.

Pa më zhyt një herë, më zhyt,
atje, o det, atje poshtë,
peshqit, ngjalat t`i shikoj
tek s`të maten thellësitë.

E di që s`të kam mërzitur
dhe pse erdha pa të thënë
për pak ujë, pak ujë të kripur…

E sotmja më erdhi mbrëmë:
gjumi kur s`më kishte dalë,
gjumi kur s`më kishte zënë…


SYRI I BOTËS

Fjalët e tua më ftojnë për puthje
që s`kanë për të mbërritur si njëherë
të nxehta e të nxehta tek unë:
u besoj atyre si e madhe dëshirë
përzier me të madhen frikë realiteti.


Po të isha zog do t`i merrja në sqep
t`i shëtisja qiejve.

Do t`i mbaja në buzë si fije bari
dhe do ndërtoja me gjelbërim vetëm fole:
të rrinte vargu im në një çerdhe me zogjtë.

Jo, në puthjet e tua nuk do besoj më:
janë dëshirë që tani e tremb syri i botës.

Puthjen e parë e dhashë poshtë yjeve, në muzg
kur bota ime përreth kishte shumë sy,
edhe të sotmen s`do ta shfaq në diell
vetëm që Ty të të dalë frika.


FATKEQI I FJALËVE

Femrat më shpëtojnë si ngjala nga duart e shtrira
në orën që të bukurat m`i humbet e s`m`i kërkon vështrimi
për të ikur nazike, pa pendim në rrugën e moskthimit.


Shkojnë ditët e pak nga pak i humbas ato edhe në ëndërr,
s`i kam më pushtuese si më parë as te zgjimi,
por më bëhen uri e madhe për t`i kthyer pa urrejtje në vargje

sidomos inatçoret që luajnë këmbën për ndonjë shqelm
si xanxare të serta dhe s`kanë fare zemër asaj ane
të hapin pak vend në mbretërinë e tyre për fatkeqin e fjalëve.


SOT, VETËM SOT

Nuk erdha të fle në shezlongun e rehatshëm,
ti s`je dyshek, por gjumëzgjuar,
pagjumësia jote është që më josh mua,
erdha vetë i dytë të them e ta dëgjosh:
e kam një model me thellësitë e tua.

Dyshek nuk je, jastëk nuk je, e jo më kjo grua!
Sot je tufa me lule në dorën e saj,
dhurata e dekadave dashuri për ditëlindjen time,
tani sa do të hidhemi të dy,
tani sa do të mbytemi në dallgët e tua!

Sot, të paktën sot, ti nuk vlen sa kjo grua!
Kur e rrëzova nga gardhi në diell-lindje
nuk ia thashë me përgjërim fjalën “të dua”,
foli poezia: deti im je ti, notoj ose mbytem!

Të zgjodhi dhuratë për ditëlindjen time, o det,
ajo – dashuria e madhe, noti pash,
delfin, bretkosë tridhjetë e pesë vjet.


DASHURIA E PARË

Adhurueset e mia u shtuan shumë
në kontinentin ku kam shtëpinë
dhe në të tjerë.
Gjithnjë mendoj:
nuk është mëkati im, por i Atij
që pati kohë dhe më bëri kaq të ndjerë.

Tani as emrat s`ua mbaj mend,
kam filluar të harroj
dhe imazhet e dashurisë - lodrat në shtrat
sa them me vete: si duket erdhi koha
dhe s`kam më shpatulla ta ngre lart,
ta shëtis dashurinë në pesë kontinente.

Do t`i braktis të gjitha me radhë:
kontinentet e tjerë,
Europën ku kam shtëpinë, qytetin Tiranë,
do të mbaj vetëm atë, ku u lind .


NË NATËN QË IKU

Në ëndërr gruaja m`u bë pemë,
fjalët që më fëshfërinte te veshi
nga trupi i zgjateshin si degë:
tendë ku ndjehesha me fletë.

Herë-herë më dukej sikur dorën
e zgjatja te pema si kërrabë:
i mbaja, s`i lëshoja,
i tërhiqja nga vetja
ato degë-fjalë.

Në mëngjes mendja s`më punoi:
nga pema të bëja dy thupra
dhe të shkoja në skaj,
një ta mbaja për vete,
një – Asaj.

Dy thupra të gjata
s`i kthyem në shpata.


LAKURIQI I LALSIT


Vij verës të më zhveshësh me dëshirë si det
e të sillem i lakurqtë në pronat e tua
me dy gisht brekë.

Je ti ai që më zhvesh
si kulpra e krahut të djathtë:
një nga një m`i heq rrobat si det
mu te Lalsi më të dalë
dhe bëheni dy Gjinj
që më zhvishni me valë.

Mos e bëj vetëm kur të vij në breg,
më bëj lakuriq ku të jem
pa më tharë me rërë e diell,

lagur lërmë me dy gisht brekë,
mos më ter me atë fllad:
të kulloj më të dalë more deti me dy Gjinj!


KOHA KËTU QUHET BORSH

Është mëngjes, është drekë, është mbasdite,
e ndjej shumë, them: është koha ime.
Minutat e mëngjesit, të drekës, të mbasdites
i lëviz me dorë unë
fshehur pas fushës gjigante të orës,
jam unë që lëviz në Borsh akrepat e kohës.

Në darkë shtrij shezlongun mbi valët e detit
dhe sytë ia mbërthej të ndezurit me yje -
Borshit në stane: qiellit, kasolles,
vedrave me shkumë ku derdhte argjendin
e nuk mbytej hëna,

çobanëve, atij që ndeshej dhe fitonte me ujkun,
magjes me zemër lisi ku më lante nëna
dhe u rrita unë të më dashuroje ti
me një Jon brenda
që josh:
ditën jam unë që i lëviz akrepat e orës
dhe natën ti, ëndrra ime, o Borsh!

Freitag, 23. Juni 2017

17 janar 1468 vjet pas Krishtit

Gani MEHMETAJ

        “E kujtoja ditën e zisë së pakufishme. Asnjëherë pikëllim më të thellë nuk e mbërtheu Arbërinë. Qyteti i Lezhjes e mbretëria e Arbërisë frymonin rëndë sikur po i vinte fundi botës. Shpërthyen vajet e gjëmat jo vetëm nga malësorët që zbritën në qytet, por edhe nga ata që ishin brenda kështjellës. Shtetrrethim. Ushtarët rrinin të ngrirë në të gjitha pikat e mbrojtjes. Lajmëtarët u dërguan në të katër anët me kumtin e zi, por edhe për të kërkuar ndihma. Armikun ia behu te dera. Zemërimi i tij kishte arritur në pikën e vlimit. Druanim për sabotime, ndërhyrje tinëzare. Lufta speciale së bashku me luftën në këmbë të bedenave nuk pushoi asnjëherë. Vegjëlia rrinin nëpër të gjitha rrugët e rrugicat, shihnin e nuk flisnin. Turma ishte shqetësuar. 
        Kolona e gjatë e dinjitarëve i shkonin prapa karrocës që e bartte trupin e mbretit. Anash ecnin kuajt e veshur me të zeza, me kalorësit e zymtë e të mbështjellë me pelerinë. Ata rrinin në gjendje gatishmërie si të prisnin goditjet e armikut. Qielli sa s’kishte rënë mbi qytet, aq shumë u afruan retë. Qielli paralajmëronte stuhi. 
        Në rendin e parë të dinjitarëve rrinte mbretëresha Donikë e trishtë dhe e shkëputur nga gumëzhima. Gjoni, princi i vogël, çapiste i përhumbur në këtë pështjellim të zi. Krah tyre princërit e dinjitarët e lartë të Arbërisë shtrëngonin nofullat, nuk bënin verë me gojë, ashtu të nxirë në fytyrë sikur të qe shkarkuar tërë qielli i murrëtyer e i zymtë i janarit mbi fytyrat e tyre. Të gjithë shikonin të pikëlluar e të frikësuar: kush do t’i mbronte? Kush do t’i udhëhiqte? Pyesnin pareshtur. Pamja e përhumbur ua thoshte atë që e ndienin. E ardhmja i frikësonte, e tashmja i zymtonte. Dëgjohej troku i kuajve dhe fërgëllima e tyre. 
        Gërvima e rrotave të karrocës që e bartte arkëmortin sikur i këndellte rreshtat e gjatë të kësolltarëve, përderisa ushtarët me qëndrim gatitu nderonin të vdekurin më të famshëm të Arbërisë. Kortezhi i zgjedhur hyri në katedrale, i zymtë. Disa ushtarë brenda rrinin të ngrirë në qëndrimin gatitu. Kortezhi bëri homazhe, duke u sjellë rreth kufomës së të vdekurit. Dolën nga katedralja edhe më të zymtë sesa kur u futën. Populli priste ndonjë fjalë, por askush s’bënte ballë t’u fliste, t’i ngushëllonte. 
        Varrim më të trishtë banorët e Lezhës e të Arbërisë nuk kishin parë. Qe më i trishti në historinë e arbërorëve. Ata po ktheheshin nga fushëbeteja pa mbretin e tyre... 
        Nga kufijtë vinin lajme shqetësuese. Lajmëtarët edhe në këtë zi shkonin e vinin të shqetësuar e të djersirë, kuajt u shkumëzonin, dërgonin e sillnin kumte. Lëvizjet e armikut vëreheshin në tërë vijën kufitare”.


17 janar, në mbrëmje 

        Hijet e rojave vijëzoheshin mureve të kështjellës së Lezhës. Muzgu e kishte pushtuar Arbërinë. Nata binte herët në janar. Qyteti dukej i vdekur. Dritë nuk shihej as në Pallat. Përtej kështjellës kalorësit shpejtonin të heshtur e të djersirë në terrin e natës. Pararoja u printe, i hapte rrugë kolonës më të ngadaltë që u vinte prapa. Një qerre me katër kuaj tërhiqte karrocën e mbuluar me mushama rrugës së vjetër, të rrahur nga kalorësit e këmbësorët që nga antika. Po të ngrihej mushamaja ushtarake do të shihej një arkëmort, për të cilën askush nuk dinte asgjë, por të gjithëve ua merrte mendja se kishte diçka të fshehtë, që më mirë të mos e dinin. U dhanë urdhër të ruanin karrocën me ngarkesën misterioze, ua caktuan vendin, ku do ta dorëzonin dhe u thanë me gjuhën ushtarake: mos pyesni as mos lypni sqarime të tjera! Kalorësit nuk e thanë asnjë fjalë, memecë u nisën, memec vazhdonin rrugëtimin. Memecëria i ndoqi gjatë gjithë rrugës. Karroca cijaste kur ndeshte në gurët e kalldrëmit. Kalorësit nuk ishin mësuar të ecnin kaq ngadalë, kuajt shpesh bëheshin të paduruar, por duhej të kalëronin ashtu sikurse i urdhëruan, në heshtje. Ishin përcjellje e pararojë e një ngarkese, do të luftonin deri në frymën e fundit po i sulmoi kush. 
        Françeskanët i shkonin arkëmortit prapa, të heshtur, të mbuluar kokë e këmbë me pelerinat e tyre të bruzta. Mbase vetëm ky grup më i heshtur se kurrë dinte diçka më shumë, a hamendësonte më shumë. Sa nga pesha e misterit, aq nga frika e së papriturës ecnin më të kërrusur e më të zymtë sesa të tjerët, që çanin terrin e natës për të kryer një urdhër. Fretërit shpejtonin hapin, në rresht dy nga dy pas karrocës, në heshtje luteshin pa pra për shpirtin e të parit të Arbërisë, mbretit të tyre, për natën e pasigurt të 17 janarit 1468 vjet pas Krishtit, dhe për Arbërinë, që lëkundej nga stuhitë e fuqishme të dimrit. Murrlani që frynte nga majat e alpeve i thante, herë-herë dridhmat ua përshkonin trupin. Pesha e misterit ishte sa pesha e arkëmortit, të cilin mezi e tërhiqnin katër kuaj të shëndoshë.
        Asnjëri nga kalorësit nuk lodhej së menduari çfarë kishte në barrën që i prinin. Fretërve ua kishin bërë më dije se çka do që t’u thoshte mendja, duhej ta mbyllnin gojën, të mos ia tregonin të fshehtën e hamendësuar as varrit. Do t’i vinin dry gojës në këtë botë dhe në botën e përtejme, edhe nëse tundimi ishte i madh, sepse zjarri i Ferrit do t’i përvëlonte përjetë e mot.
        Dridheshin kur e mendonin urdhrin e superiorit, hapnin sytë thuajse do t’u ndihmonte më shumë në këtë natë pa yje. Djalli mund t’i tundonte, t’ua kërkonte fshehtësinë. Hëna nuk i përshëndeti asnjëherë gjatë tërë rrugës. Hëna u tregua e pabesë gjatë gjithë kohës. 
        Kolona ecte e heshtur me arkëmortin më enigmatik dhe më të pazakonshëm që u rastisi ndonjëherë. Ndonjërit që i shkonte nëpër mend arsyeja e këtij rrugëtimi, e shtrydhte trurin që të kujtonte një ngjashmëri nga e kaluara. Nuk i kujtohej asgjë në kronikat kishtare, as në kronikat antike. Nuk u ndihmonte Dhiata e Re as Dhiata e Vjetër. Librat e shenjtë nuk flisnin për një arkëmort që e tërhiqnin katër kuaj, ndërsa një eskortë kalorësish u printe, në terrin e natës për të gjetur një varr të fshehtë, ku do të zbrazej fshehtësia tjetër. 
Dy të fshehta do ta bënin misterin më të madh të shekullit e të shekujve në vijim.

Fragment nga romani i Gani Mehmetajt "Zhvarrimi", botuar me 2016

Donnerstag, 22. Juni 2017

Intervistë me aktorin e njohur Mirsad Abazi

Aktori i mirnjohur Mirsad Abazi pati një sukses të jashtëzakonshëm në New York me filmin “A Long Way Home” me regji të Ibër Dearit. Filmi “A Long Way Home” triumfoi në New York dhe fitoi çmimin “Regjia më e mirë” te festivali që u zhvillua në Maj “New York Albanian Film Week”, ku Mirsadi ishte pjesë e natës së Tapetit të Kuq dhe Award Gala. 

Aktori i talentuar Mirsad Abazi ka lindur në Kumanovë 1979. Shkollën fillore e kreu në vendlindje në fshatin Sllupçan – “FAIK KONICA”, ndërsa shkollën e mesme në gjimnazin “GOCE DELCEV” – Kumanovë. Aktrimin e kreu në vitin 2005 në Universitetin shtetëror të Tetovës artet e bukura. I punësuar si aktor në Teatrit profesional të Kumanovës.

Mirsad Abazi është një aktor shumë i mirë që të bën për vete me interpretimin e roleve, dhe ka luajtur shumë bukur. Ai ka luajtur gjithmonë karaktere të vështira dhe filma të fortë emocional. Rolet që i janë besuar atij shumë pak aktorë mund t’i luajnë me aq arritje dhe përkushtim. Në rolin “A long way home” interpretimi i tij të le pa fjalë, duke konsideruar kushtet e dimrit dhe rrethant e vështira të xhirimit. 

Filmi “A Long Way Home” është produksion i RedonPictures me producent, Afrim Asani, edituar nga Redon Asani, sound nga Engjëll Mamuti, me skenar nga Ibër Deari, dhe në rolet kryesore luajnë: Mirsad Abazi, Sefedin Shabani, Musa Isufi dhe Ardian Kadriu. Filmi po udhëton në festivale ndërkombëtare. 

Njihet për rolet e tij mbresëlënëse në filmat fitues “A Long way home,” “My City Screams,” “Between Paradise and Hell” ku ka luajtur rolin e protagonistit. Momentalisht po luan te shfaqja teatrale në Kumanovë “Një shtrat plot me të huaj” me skenar nga Dave Freeman dhe me regji nga Esat Brajshori.


Intervistoi: Ermira BABAMUSTA

Na tregoni më shumë rreth vetes. Fillimet në fushën e aktrimit?

Mirsad Abazi: Unë para se të bëhesha aktor gjithmonë kam pasur një dashuri për aktorët, filmin dhe teatrin. Ndoshta edhe çdo aktorë në fillimet e tij ndjehet kështu. Luaja në shfaqje, recitoja në shkolla, etj. Kur erdhi koha për të shkuar në fakultet, këtu në Maqedoni ishte shumë e vështirë dhe kushtet jo të mira. Prinëdrit e mi këmbëngulnin që të shkoj me një fakultet tjetër që do ketë të ardhura për mua. Pasi që aktrimi ishte në profesion që shumicën e rasteve ishte rrëzik se do të mbetesh i pa punë.

Prindërit e mi më bindën dhe më regjistruan në fakultetin e Juridikut. Por unë e pash që për mua fakultet të tjera ishin sikur të futesha në ferr. Unë e doja aktrimin dhe skenën. Kështu pas 1 muaj në fakultetin e juridikut me vendoshmërinë time dhe pa lejen e prindërve të mi, unë u largova dhe shkova të regjistrohem ne shkollën e aktirmit. Arrita me shumë suksese, dhe me shumë kënaqësi. Sot jam i lumtur që kam përfunduar aktrimin. Jam i punsuar, kam një jetë normale dhe ndihem shumë i kënaqur.

Me cilat projekte po mereni tani? Për çfarë bën fjalë?

Mirsad Abazi: Pasi u ktheva nga USA, tani vetëm sa kam filluar me një shfaqje teatri në Kumanovë: “Një shtrat plot me të huaj” nga autori Dave Freeman dhe në regji të Esat Brajshori.
Pasi të përfundojmë këtë shfaqe kam në plan të eci në disa festival për ta prezantuar filmin “A LONG WAY HOME”. Dhe përgatitje për një film tjetër i metrazhit të gjatë, por akoma po pres përgjigje të saktë se kur fillojmë me xhirime. Gjithashtu edhe me një TV SERI në Shqipëri. Viti është i gjatë ndoshta do ketë edhe sende të tjera, ne jemi aktorë dhe jemi të hapur për shumë projekte.

Cila ishte eksperienca juaj në New York?

Mirsad Abazi: Në New York do ta veçoja si njërën nga eksperiencet e mia më të veçanta deri më sot. Atje isha për të prezentuar filmin tim A LONG WAY HOME. Në festivalin e filmit ALBANIAN FILM WEEK të MRIKA KRASNIQIT. Festivali na dhuroi shumë ngrohtësi të artistëve, professionalizëm dhe përjetime të bukura. Unë jam kënaqur dhe kam bërë shumë kontakte me shumë artiste të tjerë që do na lidhin për në të ardhmën. E falenderoj Mrika Krasinqin dhe ekipin e saj për punën e palodhshme për festivalin që kanë organizuar atje dhe na mundësojnë neve artistëve shqiptarë që të vijmë të prezantojmë punët tona…

Cilët ishin përshtypjet e tua nga festivali dhe nga vetë New Yorku?

Mirsad Abazi: Shumëçka, nuk di nga tia nis. Të flasësh për festivalin Albanian film Week është një histori në vete. Përveç pritjes fantastike dhe organizimit të mirë. Ishin mundësitë për kontakte me njerëz të tjerë. Artistë të huaj e jo vetëm shqipëtar. Pastaj ne dolëm triumfues nga ai festival dhe u kthyem në Maqedoni me shumë krenari… New Yorku si vend duhet të vizitohet nga çdo person, e në veçanti nga artistët…Është inspirues dhe të bën të mendosh pak më ndryshe. Vizituam shumë vende atje, dhe u inspirova për shumë gjëra të bukura.

Çfarë ju inspiroi ju që të bëheni aktor?

Mirsad Abazi: Nevoja apo dëshira për ti argëtuar njerëzit, ose për ti bërë të qajnë e të mendojnë. Më kujtohet koha që kur isha fëmijë dhe shikoja një film në TV, të them të drejtën as nuk e mbaj emrin e filmit, por e rëndësishme është që akoma i ndjej emocionet e asaj kohe. Emocionin që më pat dhënë ai film më bëri mua që të dal jashtë në oborr, ti marr shokët e mi dhe unë vet u mundohesha tia jap emocionet që vetëm i kisha përjetuar në film. Kisha dëshirë të shprehi diçka që ti bind ato që të qeshin ose të qajnë. Dhe sigurisht që dalgadal pata filluar ta kuptoj se përmes aktrimit njeriu mundet të shpresh shumë gjera… Filmat, muzika, leximi, dhe gjithe gjerat e bukura më kanë inspiruar që të bëhem aktorë.

Si është lidhja juaj gjatë punës me regjizorin?

Mirsad Abazi: Shumë positive. Unë i besoj regjisorit, dhe çdo herë mundohemi bashkarisht të arrim atë që ai e kërkon, të jemi sa më afër Vizionit të tij që e ka brenda kokës. Edhe pse dallon shumë puna me një regjisorë që punoj në teatër nga ai që punon në Film. Por prap se prap Aktori duhet ti besoj regjisorit të mirë. Regjisori është aty për të na drejtuar dhe për të na mundësuar që të arrim të bëjmë rolin ashtu si duhet.

Si përgatitesh për një rol?

Mirsad Abazi: Mendoj se shumicen e roleve gati e kam krijuar procedurë e njejtë, apo metodat e ngjashme… Çdo herë kur e marr tekstin për në Teatër apo një skenarë për në Film, gjëja e parë që më intereson është Karakteri/Personazhi që duhet ta luaj unë. Kush ësht ai? Çfarë bën ai? Kush janë personazhet e tjerë? Raportet e tyre, konfliktet, dëshirat, vuajtjet, etj, etj. Bëj shumë hulumtime dhe shume analiza. Mbyllem në dhomën time për një kohë të gjatë, pastaj filloj bëj test kamera me vetveten, i xhiroj disa momente dhe i analizoj. Bisedoj me disa njerëz që i besoj shumë dhe pastaj dalgadalë vjen koha kur duhet për tu ngjitur në skenë dhe ta shfaqur atë që e kam përgatitur.

Më shumë e pëlqeni vetën në film apo në teatër?

Mirsad Abazi: Unë e dua filmin më shumë, por më mirë ndjehem në Teater. Filmi është i bukur dhe përmes filmit e arrin më shpejt për tu bërë i njohur tek njerzit. Është një proçes interesant. Por filmi për dallim nga teatri të kufizon më shumë. Në film sado që ti luan mirë apo sa do që ke skena të rëndësishme, prap se prapë ti si aktore i filmit, je rob i vizionit të regjisorit, kamerës, montazhit, etj. Dmth në produktin final mundesh me pa vetën më pak se sa ke qenë në xhirime të filmit…

Kurse në teater nga fillimi e deri në fund je ti Aktori, LIVE me publikun. E ndjenë energjin aty Brenda në sallë. Është diqka e veçantë që vetëm ne aktorët e përjetojmë. Skena është e jona.

Cili ka qenë filmi më i bukur ku keni marrë pjesë?

Mirsad Abazi: Secili film për mua ka qenë i bukur, por me eksperienca të veçanta. Dy filma që i mbaj thell në zemër dhe që ndihem shume krenar që i kam bërë janë MY CITY SCREAMS – një personazh i veçant për mua dhe për publikun. Dhe fimi i ri A LONG WAY HOME – ku ka qenë një dramë e imja si personazh që lidhet ngusht me dramën familjare. Ky i fundit ka qenë më emocional…

Do flas më shumë për filmin e ri që kam bërë dhe aty isha në rolin kryesore ose më mirë të them “one man movie” – ku i gjithë filmi gjatë shumë skenave jam i vetëm dhe është një barrë më e madhe. Dmth filmi A LONG WAY HOME. Në filma të tjerë që kam pasur role kryesore apo më mirë me thënë protagonist i filmit sepse vështirë eshtë ti ndaj peshën e rolit në film, dmth jane MY CITY SCREAMS, BETWEEN PARADISE AND HELL … në filma të tjerë apo seriale më shumë jam në role dytësore.

Çfarë lloje filmash ju pëlqen të jeni pjesë?

Mirsad Abazi: Realisht do kisha pasur dëshirë të jem pjesë i gjitha zhanreve të filmave, duke filluar nga drama, komedi, aksion, fantasy, horror, triler. Por pasi tek ne filmi nuk është një industri dhe nuk prodhohen gjitha zhanret e filmit që i përmenda më lart. Mendoj që vetën më së shumti e gjej në zhanre të filmit dramë/krim/triler. . . Më japin më shumë kënaqësi mua si aktorë dhe e shoh se shumë më lehtë publiku lidhet me këto karaktere nga ana ime.

Çfarë roli luan arti në shoqëri?

Mirsad Abazi: Arti ka ndikim të madh në kulturën shpirtërore të individid, shoqërisë dhe kombit. Ka rol shumë të rëndësishëm revolucionar për zgjerimin e horizontit të njeriut, kulturën, edukatën e jetës njerëzore. Shoqëria përmes artit edukohet më shumë dhe i lufton veset e tyre të këqija. E kemi artin për të mos vdekur kurrë.

Çfarë talene të tjera keni?

Mirsad Abazi: Do qëndroj te fusha e filmit. Përveç aktrimit e kam sprovuar veten edhe si producent edhe si menaxher dhe e kam parë që jam shumë i mirë në organizimin e filmit, sa i përkete këtyre profesioneve. Dmth më shumë dëshirë dhe besim mundem të marr përsipër menaxhimin e një filmi.

Këshilla juaj për dike që dëshiron të ndjeki këtë karrierë?

Mirsad Abazi: Karriera në art apo professioni aktorë nuk përfundon asnjëherë, dhe është e vështirë të jepet një këshillë. Mendoj që aktori duhet parasegjithash të jetë një intelektual, njeri që lexon shumë, që shikona filma shumë, që përcjell shume shfaqje ne teatro, muzikë, etj. Dhe të jetë i lidhur me njerëzit, i dashur dhe puntorë. Pasi që në aktrim ne mundohemi si të bëhemi personazhi, dhe për tu bë personazhi na duhet një bagazh i madh i njohurive, dhe biografive të njerëzve. Është punë e vështirë, të duhet shumë dashuri për të mbijetuar në këtë profession.

Çfarë është një aktrim i mirë për ty, një rol shumë i mirë?

Mirsad Abazi: Një aktor apo aktrim i mire për mua është nëse aktori që luan rolin më bind që ai është personazhi. Nëse Unë si shikues e harroj aktorin dhe e shikoj personazhin ky është aktirmi i mirë. Të më bind, të duket i vërtetë dhe të duket interesant.

Top 5 aktorët apo filmat më favorit për ju?

Mirsad Abazi: Janë shumë, por unë do mundohem ti ndaj 5 aktorët që vazhdimisht I shikoj dhe inspirohem nga ata… 1. Marlon Brando ( On the WaterFront, The GodFather, Apocalypse Now) 2.Robert De Niro ( Taxi Driver, Ragign Bull , Goodfellas etj) 3.Daniel Day Lewis ( Në të gjithe filmat) 4.Christian Bale ( Fighter, American Psycho, Mechanic) 5. TOM HARDY ( Revenant, Mad Max, Bronson, Locke)

Ju faleminderit shumë për intervistën. Në fund dua ta falenderoj personin më të fuqishëm dhe më të rëndësishëm që qëndron me mua, nuk thuhet kot se pas një burri të sukseshem qëndron një grua e fortë. Pra unë e falenderoj gruan time Mirjeten e cila më përkrah vazhdimisht në këtë profesioni duke më ndihmuar deri në fund, dhe duke qëndruar me mua pa marrë parasysh rrethanave që ne aktorët i kalojmë. Falenderoj familjen time, kolegët e mi në aktrim dhe regjisorin Ibër Deari që kemi filluar bashkarisht punën e filmit dhe shpresoj që do vazhdojmë edhe shumë gjatë.

Dienstag, 23. Mai 2017

Këlyshi në mesin e Dragonjve

Nga: Ilir Muharremi 

Bekim Fehmiu konsiderohet si yll i kinematografisë apo luan, sepse vërtetë bëri një famë të bujshme, me rolet që kishin ndikim të madh për Ballkanasit. Ai u ngjit në Hollivud, u veçua me rolin e tij kryesor në filmin “Xhingis Kan”, në regji të Ken Anakin., por filmi asnjëherë nuk e pa dritën në kinematë, për shkak mungesë së buxhetit.  

Nëse e lexojmë librin autobiografik të tij “E shkëlqyeshme dhe e tmerrshme”, asgjë nuk gjejmë për Hollivudin. Ai ofron një rrëfim tjetër, atë për fëmijërinë e tij që nga fillimet e para e deri në adoleshencë. Fehmiu asnjëherë nuk e vendos veten në pozicionin e luanit ose dragoit të aktrimit, por gjithmonë qe deve me shpirt të durueshëm, e të ngarkuar Ballkanik që i drejtohet shkretëtirës. Asnjëherë shpirti i tij ose talenti nuk u bë luan, ai i cili zotëron lirinë dhe bëhet pronar i shkretëtirës së vet. Aty gjejmë Marlon Brandon, Lorenzo Olivien, Al Pacinon, De Niron, pastaj dragoit e sotëm: Rasul Crow, Anthony Hopkins... Përplot luan është Hollivudi, e pak këlysh si Bekim Fehmiu i cili asnjëherë nuk u bë si padronët e aktrimit me të cilët duhet të armiqësohesh në skenë dhe në film, ngaqë vetëm kështu aspiron të fitosh mbi këta dragonj. 

Dragonj e mëdhenj thonë: “Ti duhesh”, kurse shpirti i luanëve “ne duam”. Drangojt nuk kërkojnë vlera të mëtutjeshme, kurse luanët nuk janë të aftë për vlera të reja, ata krijojnë liri dhe krijime të reja, për këtë kanë forcë. Për tu përballur me vepra të reja duhet të jesh shumë i durueshëm këtë e bëjnë yjet. Atëherë, këtu përfiton fëmija i cili s’mund të bëjë as si luani e as si dragoi. Luani nuk shndërrohet në fëmijë. E as dragoi. Fëmija rrotullohet rreth rifillimit dhe mbeti prapë si rifillim, ishte rrotë që vetërrotullohej. Ndoshta e kuptoni se ku dua të dal. Ballkani-Fehmiu-Hollivudi. 
Rasti i fundit që ndodhi me shfaqjen e një pulle postare të Serbisë, me shenjën “Të mëdhenjtë e aktrimit serb”, në rrjete sociale dhe në mediat tona ngjalli reagime të shumta. A qëndrojnë reagimet?  Nuk e ruajtëm, e humbëm Bekimin, ose ja mbyllëm dyert dhe nuk e deshëm, por po harrojmë se artisti tejkalon nacionalitetin e tij, ai nuk është më nacionaliteti, por është vet bota, kjo i bie sikur i ndjeri Brando të reagonte nëse do ta publikonin në ndonjë pullë postare në Gjermani, Kinë, Austri, Kosovë... Ai është i të gjithëve, këtë e kuptojnë vetëm shpirtrat e lirë, të cilët e duan vullnetin. Vetë figura e Fehmiut gjithmonë qe polemizuese, veçanërisht kur flitej për kontributin artistik. Shumë qe pa shije kjo. Kjo u dëshmua, atëherë kur bëri vetëvrasje dhe Kuvendi i Republikës së Kosovës nuk mbajti as një minutë heshtje. Ose në ditëlindjen e tij, apo përkujtimin e tij, të organizohet ndonjë ceremoni e thjeshtë si nderim, që preku Hollivudin e me etni ishte Shqiptar. Mjafton kjo. Nuk duhet të reagojmë kur artistin e përdorin nëpër botë sepse ai është vetë bota. Nga vetë heshtja e kuvendit për artistin, hapet vet debati tek etnitë, veçanërisht përkatësisë kulturore.

Është e padurueshme të flasim për përkatësinë e tij etnike, duhet shumë ta analizojmë atë kulturore. Është e ulët të mendojmë se sa e kultivoi etninë e tij, më mirë është të flasim për rolet e tij në raport me yjet tjerë. Ku qe ai krahas tyre.  
Një budallallëk tjetër i Bekimit ishte kur ofertat që ju bënë në filmin “Avanturier” për ndërrimin e emrit. Ai e ndërroi rolin. Dobësia e Ballkanit ngritë njeriun këtu në metaforë, kurse shumë aktor dhe shkrimtar i ndërruan emrat pa kurrfarë problemi. Madhështia nuk qëndron tek folklori, historia dhe ruajtja e emrit. Fundja, fuqia shpirtërore nuk ka emër e as mbiemër. Edhe fundi i tij u mendua të jetë historik e folklorik, me porosinë e hirit të hidhej në Lumëbardhë, në Prizren. Djepi i tij, jeta, përjetësia i takojnë kësaj bote dhe bota e tij është gjithkund në planet, por mendja shumë e varfër Ballkanike. Van Goghu ka lindur në Holandë, por ka vdekur në jug të Francës në Arl. Mirëpo, ai nuk vjen nga Ballkani, por nga Evropa, një mendje shumë më e hapur. Andaj, Bekimi vërtetë u ndje këlysh në mesin e Dragojve dhe Luanëve Hollivudian. (Bekimi-Brando-Olivie.) Ballkani e përzien gjithmonë gjakun, por Hollivudi dhe Evropa beson në shpirtin dhe gjuhën. Bekimi i deshi të tria. Atëherë, forca zbehët. 

Nuk duhet të krijojmë brenga a e vendosin serbët, italianët, amerikanët në pullë postare Bekimin, ngaqë ai është i gjithëve. Ne duhet ta rreshtojmë siç e thash më lartë si këlysh në mesin e dragonjve Hollivudian...


Vetëvrasja e Bekimit 

Bashkëshortja e tij Branka diku rreth orës 14:00 kishte shkuar te frizeri për t’i rregulluar flokët, si zakonisht Bekimi e kishte përcjell deri tek dera me një të puthur. Pas një ore e ajo kthehet në shtëpi. Kërkon nga Bekimi t’ja shikoj flokët e rregulluara. Me të hyrë në banesë, ajo nuk dëgjon kurrfarë reagimi. Hynë në dhomë të ditës Bekimi nuk ndodhet aty, pastaj kalon në dhomë të fjetjes prapë Bekimi nuk qe aty. Thërret nëpër banesë, nuk dëgjon kurrfarë përgjigje. Kur hynë në dhomën e tij të punës, e sheh Bekimin në krevat të mbuluar me çarçafë të bardhë, dhe në kokë kishte një peshqir. Ajo prapë kërkon që Fehmiu t’ja shikon flokët, ai hesht. Afrohet, heq peshqirin nga koka dhe sheh Bekimin të vetëvrarë. Nga tëmthi që kishte shtënë me pistoletë, sheh rrjedhën e madhe të gjakut. Në tavolinën e vogël kishte lënë  dy letra lamtumirëse, për gruan, fëmijët dhe vëllezërit në Kosovë. 

Ikjen nga kjo botë aktori e kishte përgatitur me perfeksion, ishte samuraj Ballkanik, por jo  Hemingway botëror, ose Stefan Cvajg. Krizat gjithmonë fillojnë nga diçka e pakontrollueshme, kjo dëshmon çastet fundit, vështirësinë në të pamurit. Ai kishte edhe brenga intime, apo sëmundje të pashërueshme, shpesh ndodh edhe nëse dikush gjatë ditës të flet ftohtë, kaq mund të mjaftojë për ta tërhequr këmbëzën e pistoletës.  

Ai ka pranuar se të jetohet më nuk ja vlen, natyrisht që nuk është lehtë të jetosh. Në fund ai ndjehej i paftë për jetën. Më kujtohet kur më thoshte derisa pinim kafe në Kino ABC në Prishtinë. “Nëse nuk je vital, energjik me trup dhe shpirt, nuk bënë të jetosh”. Kjo lidhet shumë me vetëvrasjen e tij. Edhe pse ky akt nuk është qesharak, por i përket njeriut me karakter dhe vendim të fortë. Asnjëherë nuk është lehtë ta braktisësh këtë jetë, sepse ne së pari e fitojmë zakonin e të jetuarit para atij të menduarit.