Freitag, 6. Dezember 2019

Bajram Sefaj: SIZMOLOG

Bajram Sefaj
(nxjerrë nga libri me tregime fëmijerie: "55 profesione rrëfën Gjyshi modern)

       Jo pse nuk e di, madje përmendësh, e di domethënien e kësaj fjale, nga se, profesionin sizmolog ushtrova gjatë gjithë shekullit të punës. (Mos u ngatërro: shekull pune nuk do të thotë tjetër gjë, pos stazh pune, punë e pandërprerë deri në pensionim!). Diçka tjetër, desha të them. Kam qejf të përfitojmë nga rasti e, të lexojmë bashkë, si e përkufizon dhe e definon, këtë profesion FJALORI jonë! Gjyshi e bëri këtë hyrje të gjatë, brenda kohës derisa, mbesën topolake e rehatoi në një gju e, në tjetrin gju, vendosi Fjalorin e Gjuhës së Sotme Shqipe, (1980), më atë shportë vigane margaritarësh e xhevahiresh, të shpërndara në 2.276 faqet e tij të arta. Nuk e foli më as një fjalë ndërkaq që, në vete, bloi: më rendë ndjeva peshën e Fjalorit, mbi gju se të shtatit të brishtë të mbesës time, në rritë!
       Siç fshihet e zhduket një hije e galme dyshimi, për ngut e me nxitim, ashtu si hapen kapakët e një kutie magjike, para syve të blertë, plot shkëlqim kureshtje e etje për mësime të nipçes, Gjyshi hapi Fjalorin, brendinë e të cilit e njihte mirë. U ndal në faqen njëmijë e shtatëqind e gjashtëdhjetë (1.760) dhe, gishtin tregues që, më parë i ngjante kokës së ndonjë shpendit të panjohur mali, e nguli, si ta mbillte aty, mbi fjalën sizmolog dhe lexoi shpjegimin: SIZMOG, ~ U m. sh. ~ Ë, ~ ËT. Specialist që merret me studimin e tërmeteve e të lëkundjeve të korës së tokës.
       Kapërceu domethëniet (motërzimet) e tjera të kësaj fjale,(SIZMIK, ~ E, SIZMOGRF, ~ I m. sh. ~ Ë, ~ ËT, SIZMOLOGJI, ~ A, SIZMOLOGJIK, ~ E, e të tjera e të tjera. Gjyshi e beri këtë kapërcim, nga se i ngjau i panevojshëm për moshën e re që ka mbesa e tij. Kushedi pse, në atë çast, më parë se çfarëdo tjetër, parapëlqeu që këtë fjalë që, në fakt ishte profesioni i jetës së tij, ta gjej edhe në fjalorin e fjalëve dhe të shprehje të huaja, sa për ta bindur mbesën se, në asnjë fjalor të gjuhëve të gjalla që sot fliten kudo në botë, sizmolog, në gjitha motërzimet që vijnë pas saj, si fjalëformim, nuk nxjerr tjetër shpjegim as sqarim, pos asaj që është precizuar në Fjalorin tonë. Por, nuk doli krejt i kotë qëmtimi në një fjalor të huaj. I pari që iu gjend pranë. Fjalori i huaj, Gjyshit ia përkujtojë dy gjera përnjëherë që, asnjëra nuk ishin aq esenciale. Nuk çonin aq shumë në kandar! As njëra as tjetra, nuk ishin aq të rëndësishme. E para, sizmolog/ji, ka prejardhje greke, qe në kuptimin e parë nuk do thotë tjetër pos shkencë mbi dridhjet e tokës. E dyta, edhe më parëndësishme së e para! Derisa në gjuhën shqipe termi, sizmolog, sizmologji dhe të tjera variante që i shkojnë pas, ka hy thellë dhe si i tillë ka lëshuar rrënjë të thella dhe, ndërkohë, është ngulitur, sikur ia themi fjalës, në leksikun e gjuhës se sotme (të përditshme) shqipe. Në gjuhë të tjera, këtë term mund ta ndeshim edhe me një e më shumë, pra: seizmologji, seizmograf e të tjera e të tjera. Sizmograf, në shqip, ose seizmograf në ndonjë gjuhë tjetër të botës së gjerë, është njëjta gjë!
       - Kur isha fëmijë i vogël, ndoshta i të njëjtës moshë që ke ti sot, çupa ime, fjalën tërmet nuk e dinim. Dridhje toke, (u dridh toka, dridhet toka...), e quanim atëbotë, atë që sot i themi tërmet. Mund të them se, qysh atëherë, në qenien time, sikur zë fill, nyjëtohet kureshtja ime për këtë fenomen natyror. Nuk e kisha idenë as që me shkonte mendja se, një ditë, do të bëhem pikërisht sizmolog dhe se këtë profesion do ta ushtroja deri në fund, deri në fund të shekullit të punë, sikur të shpjegova në fillim se kështu, shpesh përkufizohet stazhi i punës. Para së shkurtimisht, të rrëfej mbi punën time në këtë profesion, nuk e di pse, krejt papritmas, parasysh me përfytyrohen këto vargje: “ ...dridhim, dridhemi e na dridhin,/ shpërfillës për ndjenjën dhimbje,/ pa e kuptuar se, një natë, një ditë/na merren mendtë e klithim: shembje”! Ku të dihet se çka menduar, ku e qet e ku vret poeti i etnisë, Adem (Gashi). Ndodhi kjo mbase pse, ishim me fjalën dridhje toke nëpër gojë! Po, bija ime, është e vërtetë e pamohueshme se, në jetë ka shumë më shumë dridhje e tundime të tjera (shpirtërore), ndoshta edhe me të mëdha, më të rënda se që janë dridhjet e tokës!
       - Me të këtilla gjëra të liga e të galme, nuk dua të ngarkoi e lëndoi moshën tënde të re. Do të flas një herë tjetër, sa të rritësh ndopak edhe! Por, mbaj mend fjalët e Gjyshit: tërmeti, sidomos kur qëllon i çartur e i pa besë, kur hallakatë e shkatërron e çdo gjë, është një ndër fatkeqësitë më të mëdha, një lojë e pahijshme dhe e shëmtuar kryekreje, kur natyre çmendet e tallet me njeriun dhe me fatin e tij keq. Kur jo vetëm ia kallëzo, por ia jep në dore atë të maces! Tërmeti është një fenomen trishtues dhe tinëzar, njëkohësisht që, nuk mund të parashikohet, me herët se vetëm disa minuta para së të ndodh. Para se të shkrep hataja e tij!
       Kohëve të fundit, me intensitet të shtuar bëhen hulumtime shkencore të zbulohen mundësi të reja eventuale që, tërmetet, pavarësisht nga shkallë, amplitudë, rihter, shkalla e Richter sipas zbuluesit të saj, francezit me emrin, Charles F. Richter (1934), e të tjera shkallësh force e intensiteti, të regjistrohen dhe të paralajmërohen, madje disa orë përpara se të ngjajnë. Nga disa, (dy a tre minuta, hiç më shumë, të shkohet deri në tetë orë. Që ta realizoi këtë mrekulli është, është zotua një kompani izraelite me emrin Ionoterra, e cila pretendon se mund të paralajmëroi tërmetin edhe tetë (8) orë para se të ndodh. Ky sistemi që, paralajmërohet të jetë në gjendje të zbulojë nivelin, intensitetin dhe vendndodhjen e përafërt të një tërmeti, dhe do të provohet (testohet) në rajonin Vrancea të Rumanisë jo shumë larg Bukureshtit!
       Fatbardhësisht në trojet tona nuk kishin ra, gati asnjëherë nuk kanë renë tërmete të rënda, me përmasa katastrofe apo apokaliptike siç pagëzohen shpesh. Kujtohet me pelin hidhërimi një tërmet i madh, gllabërues i cili, para disa shekujsh, qytetin tonë të bukur e historik bregdetar, Durrësin, e përmbyti dhe, veçse nuk e shleu fytyrës së dheut. Tërmete të përmasave më të mëdha, në trojet tona, kanë rënë në Shkup, në Shkodër, në Ulqin e ne ndonjë mjedis tjetër. Ble, mbesë imja, që gjyshi të ka si qershizë, tërmetit që goditi Ulqinin, aq shumë iu gëzuan armiqtë shekullor, apo vetëm një shkrimtar yni i nderuar e ndjeu ashtu, kur u ul dhe shkroi tregimin monumental, me titull “Shtëpia në lëndinë” që nuk ishte tjetër pos përgjigje metaforike e simbolik armiqve, se në trojet e këtij qyteti tonë të lashtë, ndërtojmë shtëpi të reja, mbushu me plot buzëqeshje fëmijësh, pasardhëseve tonë, që do të ritëm bashkë me këngën e lumturisë. Gjyshi të porositë që mos vonosh shumë e ta lexosh këtë tregim dhe të matësh dhe të kuptosh drithërimën e autorit të tij që, është baras me dridhjet e një tërmeti mesatar!
       Këtë pjesë, këtë episod bisede, Gjyshi e mbylli, sikur i vuri vulë e kapak nënshkrimi, e vazhdoi: “Jam pensionuar si sizmolog, por, jo se nuk e kam dashtë, por këtë profesion më parë se të them e kam ushtruar. E kam krye me ndjesi, si të ishte i dhunshëm, si shërbimi i ushtarak, “vojni rok” në ish JNA-në (Armata Popullore Jugosllave) në ish Jugosllavi, fara i humbtë e zëri mos iu ndjeftë kurrë më!
       - Pse Gjysh, si është e mundur...!
       Gjyshi ia ndërpreu mbesës pyetjen, sikur parandjeu vazhdimin e saj. Tha se profesioni i sizmologut është disi, si i mallkuar. Siç janë të mallkuara tërmetet vetë, të nëmur ngjajnë edhe sizmologët. Bile shkohet edhe më larg sa që, predikohet se vetë biseda me sizmologë, sikur ndjell e sjell kob. Grish tërmet!
       - Është e vërtetë, vogëlushja ime, se për sizmologun, shërbimin sizmologjik, funksionin dhe rolin që ka ai, pushtetarët tanë dhe përgjegjësit e tjerë tok me ta, kujtohen se ekziston, vetëm atëherë kur, sikurse thotë një ekspresion në gjuhën tonë, u vjen veja të bytha. Kjo do të thotë se vetëm atëherë kur zihen pisk, sidomos kur toka dridhet nga ato tërmete që janë shkatërrimtare. Kur marrin shumë jetë njerëzish dhe shkaktojnë dëme të mëdha materiale. Por, fale mëshirës së natyrës, vendi ynë nuk hyn në çarkun e regjioneve të ashtuquajtura zona tektonike, sizmike, sikurse është Japonia, po e zëmë.
       - Jo, a kujtohet kush për në, a s’kujtohet, kurrë e përjetë jo vetëm askund në botë, tërmet mos raft kurrë përjetë, iu drejtuar Gjyshi mbesës se së pafajshme, sikur ajo të ishte fajtore e për të gjithat, bile as pa e porositur se çfarë profesioni do të ushtrojë kur të rritët e të bëhet e madhe. Përkundër zjarrmisë që e pushtoi të tërin, megjithatë, Gjyshi nuk e zbriti nipçen prehri, pa i kërkuar ndjesë dhe pa ia shpjeguar se, fjalia banale veja të bytha, që e përdori pak më parë, hynë në gjirin e të ashtu të quajturave ekspresione, me arsyetimin e menjëhershëm se, ekspresionet gjithmonë citohen ashtu siç janë, në origjinal dhe nuk durojnë dekor, zbukurim, shtim e as cungim. Profesioni ynë, rëndësia e tij, bija ime, del në sipërfaqe sa herë që një regjion, krahinë apo vis, kudo në botë, goditet nga ndonjë tërmet, sidomos atëherë kur ai është katastrofë e me pasoja ë mëdha e spektakolare.
       Rritju gjyshit pa brenga e derte të mëdha që jeta i sjell me vetë si një lumë i gjatë që, mjerisht nuk është gjithmonë i qetë si në film, por di të jetë i turbullt, egërshan dhe tejet vërshues... Nipçes, në çasti i shpifet, një përrua i harlisur që, sikur vërshonte fytyrë se tij thatime dhe të vyshkur.
       Ajo nuk pranoi vegimin: se ky ishte, për te, prehri i fundit të Gjyshit dhe se rrëfimi mbi profesionin e tij si sizmolog, u këput dhe nuk do të vazhdojë kurrë më...

Brahim Avdyli: AMAZONAT E KËNGËS

Brahim Ibish Avdyli

AMAZONAT E KËNGËS SONË

1.

Një enigmë e madhe
prapa kodrave qëndron

prore më shtyp
në zemrën e viteve,

më lë pa fjetur
e as të zgjaur
me mendimet e pa fjalë-

enigmë e pazgjidhur
mjegull e paqartë!

2.

Për gabimet e vogla
qaj në vetmi
të dy djemve të mëdhenj

e në vend të tyre
kërkoj falje,

qaj në përgjithësi
për gabimet njerëzore

edhe pse nuk kam faj,

fati bëhet i pafat
pafati sillet me furtunë
e futunat
i përfshijnë të pafajshmit,

në vend të ligut
shkon i miri,

mezi mbetet vend
për të Drejtën time!...

3.

Çudi,
a duhet që të jap
edhe jetën,

e t`ua mbush kështu
të gjithë fëmijve
duart e zbrazura
të fëmijërisë,

apo të bëhem
pus i thellë pa uj,
tokë e mbetur pa Zot!...

4.

Ndonjëherë dëgjoj
zëra të tjerë nga historia,

i ndjejë fëmijët
që flasin e buzëqeshin
shqip nga Dodona
apo qajnë ndonjëherë,

midis tyre
më duket Demetra
në ëndërr apo zhgjëndërr
me bukurinë e buzëqeshjeve,

grushtin e mbushur të kallinjëve
i mbanë në njërën dorë
e me tjetrën
draprin ma tregon,

rrezet e dritës
i lëshohen pas kokës-

ndriçon prej andej
aureola e mbretërisë!

5.

Pranë më qëndrojnë
amazonat e fuqishme të këngës
ndër vegime,

nuk e di a duhet të jenë
muza të vargjeve,

e ngrehin trupin e ngjeshur
sikur në antikë,

herë herë më ngjallen
në Kosovë
apo në ndonjë kohë tjetër,

mendohem gjatë me dhembjet
shqetësom e vuaj
për një enigmë-

amë janë
apo zonjë-
zonjë dhe mëmë,

më sillen
sikur u kam hak
amazonave të mia

e ndër ëndërra
nuk më lënë të qetë!

6.

Një monedhë
e mbaj nëpër duar,

kur e kthej në anën tjetër
është gruaja-
zotneshë,

Galata
ishte nëna e jonë
e vargjeve të pakëputura,

ilirisht i kemi gëdhendur
duke shtuar
shpresën e ditës sonë,

me emrin e saj
jemi përkundur ndër valë
deri në Azinë e Vogël,

o Babë, o Polifem
pse nuk na e ke thënë
se në damarët tanë
e kemi
prej atëhere
gjakun e këngëve!...

7.

Duke lundruar nëpër detra
i shikonim Yjet
për të na e dëshmuar
rrugën e kthimit

derisa i kërkonim
Lopët e Diellit
me vetëdijen e pështjelluar
të sirenave...

8.

Kështu
shpenzuam energjinë
duke i menduar Zotat
me një trup njeriu,

emrat janë
pjellë e vetëdijes sonë,

vetëm ata
siç do t`i quanim nëpër botë
na e përtërinin
fuqinë mbi valë,
ishim
e mbetëm Yllor!

9.

Të ishte njeri
do të kishte qeshur
me anomalitë tona
Energjia Kozmike,

Maria Magdalena
rri pranë Krishtit,

e në mes të tyre
qëndron hapësira “V”
si Viktoria,

nuk mund të jetë ndryshe
pos një Fitore

me vuajtjet e mëdha
për të fituar
origjinalitetin!...

10.

Ka ardhur koha
të gjendet e Vërteta,

në kokë e mbajnë fshehtësinë
të gjitha religjionet,

pas tyre qëndron
një femër-
herë Shiva e herë Amazonë,

tjera herë kthehet
përsëri në Dodonë

i shpërlanë
gurët e mykur të kalasë
bëhet pëllumb i bardhë
për të mbjellur paqen
mbi njerëz.

11.

Zoti i jonë qëndron
mbi Galaktika-
jemi fluska të dhembjes së tij,

rrënjë e madhe
e përkujtimeve tona!...

12.

Rri në këmbë
para befasisë
papritmas bëhem fëmijë

te kulla e plisit të hekurit
fërkemin e kalit
e kërkoj ndër ëndërrime,

dy motrat e mija
të zemëruara tej mase
i bërtisnin shekujt në mua,

këkoja diçka
nëpër themelet e kullës
së mbushur me therra
nga e keqja,

e fjalën e nderit
të familjes e mbronin
me thuprat e ngjeshura
në fëmijërinë time,

kishin frigë
nga orët e maleve-

Zanat e Kullës së Diellit!

13.

Befas
nga të qarat e fëmijërisë
të etur për rrënjë
të kësaj kulle
e të këngës sime

doli nga therrat
Ora e Shenjtë-

përtej realitetit të përceptimeve

e vraponte drejtë nesh
mbi barin e gjatë
duke e thirrur në emër
motrën e madhe

që godiste
dhembjet mbi mua

e qante vetë!

14.

“Askush nuk guxon
ta rrahë këtë djalë
ndonëse kërkon diçka
te Kulla e Plisit,

e poqese e thyeni
njëherë këtë Besë
për ditën e madhe
të Ilirisë

do të më keni mua
me goditjet magjike
mbi shpatullat e dhembjes

e kurrë nuk do të më shihni
nga vetja e juaj

pos vegimit të fjalës!”


15.

Nga flokët e arta
drita shndërrohej në Diell

e prej andej
i kujtoj pore
Orët e Maleve tona.

16.

Herë më lidhet
në mërgatë
me vajzën pllavushkë
që shkoi nga bota
pas dymbjetë viteve

duke u kacafytur
për mua
me prindët e vet,

e sa të tjera kalirojnë
mbi erërat e qiellit...

17.

Më pllakosë dhembja
e nuk e di
nëse janë të parat,

apo muzat e lirisë
e amazonat e këngës,

po kur të dal
në botën tjetër
do t`i thirri të gjitha amat,

këndej
duhetë të shikojnë
më mirë
pjellën e Dritës!



SHËNIME BIOGRAFIKE PËR AUTORIN DHE VEPRAT

Brahim Ibish Avdyli është i lindur më 5.9.1960, në fshatin Morinë, Komuna e Gjakovës, Republika e Kosovës dhe i takon plejadës së shkrimtarëve të fundviteve shtatëdhjetë dhe të fillimviteve tetëdhjetë të shekullit të kaluar (XX).

Që në vitet e hershme të rinisë u dha pas dy prirjeve: pas artit të fjalës dhe pas lëvizjes konspirative për lirinë dhe bashkimin e kombit shqiptar. Ai merret paralelisht me shkrime shkencore, gazetar e publicist, krahas krijimtarisë letrare (prozë, poezi, dramë, etj.)...

Katër klasat e para të shkollës fillore "Ganimete Terbeshi" i ka kryer në Morinë të Gjakovës dhe katër klasat e tjera, në fshatin Ponoshec, në kushte mjaft të rënda. Pastaj i ka vazhduar dy klasat e para të gjimnazit “Hajdar Dushi“ në Ponoshec dhe dy klasat e fundit, me rezultat të shkëlqyeshëm, në Gjakovë, duke udhëtuar këmbë apo duke banuar atje. Më 1979 është regjistruar si student me korrespondencë në Fakultetin Filologjik, të cilat i kreu në Degën e Letërsisë dhe të Gjuhës Shqipe. Pas fatkeqësisë shëndetësore, ka vazhduar t’i ndjekë studimet në Universitetin Ndërkombëtar të Strugës, në Fakultetin e Shkencave Politike - Marrëdhënie Ndërkombëtare dhe Diplomaci, të cilat i ka kryer, me qëllim të përmirësimit. Aty ka vazhduar me studimet e pas diplomës dhe e ka mbrojtur temën e magjistraturës, në tetor të vitit 2010.

Prof. Mr. Brahim Avdyli ka botuar shumë shkrime, artikuj, analiza dhe akte të tjera politiko-organizative, ndërsa gjatë viteve 1990-1995 e ka redaktuar e udhëhequr revistën gjithëshqiptare „Qëndresa“ në Zvicër, e cila është botuar me vështirësi jashtëzakonisht të mëdha financiare e politike...

Veprat:

  • "Në hijen e Alpeve", poezi, Rilindja, Prishtinë, 1983;
  • "Buka e kuqe", poemë, Atdheu, Cyrih, 1990;
  • "Kur zgjohet Dodona", poezi, Rilindja, Prishtinë, 1992;
  • "Pasqyrë e përgjakur", poezi, Marin Barleti, Tiranë, 1994;
  • "Klithje nga fundi i ferrit", poezi, Onufri, Tiranë, 1997;
  • "Gjuha e dheut tim", poezi, Albin, Tiranë, 1999;
  • "Klithje nga fundi i ferrit", botim i dytë, Jeta e Re, Prishtinë, 2000;
  • "Baraspesha e humbur", poezi, Qëndresa, Gjakovë, 2003;
  • "Vragat e një kohe", prozë, Faik Konica, Prishtinë, 2005;
  • "Lëvozhga e vdekjes", prozë, Faik Konica, Prishtinë, 2007;
  • "Stelele Veşniciei /Yjet e Përjetësisë", Poezie albaneză, din Kosova, BKSH të Rumanisë, Bukuresht, 2008;
  • "Zogu i këngës", poezi të zgjedhura, SHB “Pjetër Bogdani”, Has, 2009;
  • "Mërgata shqiptare e Zvicrës dhe roli i saj", politikë e publicistikë, Brezi `81, Prishtinë, 2011;
  • "Qielli i paprekur", poezi, Brezi `81, Prishtinë 2012;
  • "Vetëvrasja e një poeti", dramë e kthyer nga romani me një titull tjetër, Shoqata e Intelektualëve "JAKOVA", Gjakovë, 2013;
  • "Shtegtimi i lirisë", poezi, Faik Konica, Prishtinë 2014;
  • "Torzo e shpirtit tim/Der Torso meiner Seele", zgjedhje e poezive në shqip e gjermanisht, Amanda Edit Verlag, 2015;
  • “Arena e dhembjeve”, poezi, Botimet Meshari, Prishtinë 2017.
  • “Sondazhe për Kosovën dhe kufirin e saj”, vepër analitike e publicistike, Lena Grafik, Prishtinë 2019.


Tani, pritet të botohet vepra “Die Verrückten Pferde”, me lektur nga zvicranja Laura Shämerli dhe redaktori Dr. Naim Kryeziu, Magic Verlag, Basel 2019...

Janë të shumta veprat e ndryshme, të cilat janë botuara nga fushat e letërsisë, publicistika e antologjitë, shqiptare e ndërkombëtare, apo ato që e kanë brenda faqeve të veta, me punime apo me fotografi. Ato, nuk i numrojmë...

Mjaft shkrime e vepra të pabotuara i janë marrë nga policia sekrete serbe apo nga policia shqiptare dhe janë zhdukur, pa gjurmë. Ndër to, mbetet të përmendet vepra politiko-organizative dhe publicistike, në dy vëllime, “Çështja shqiptare dhe zgjidhja e drejtë e saj”, e cila i është marrë nga duart e redaktorit, Akad. Prof. Dr. Bedri Dedja dhe i është dorëzuar në Beograd, Sllobodan Millosheviçit, sipas thënieve nga Shqipëria, atëherë, në telefon...

Kështu, mjaft vepra historike, analitike, publicistike apo letrare presin për mjete të botimit. Dhjetra artikuj, edhe për paleologjinë, i ka botuar në revistat e ndryshme elektonike dhe në faqen e tij provizore, http://www.brahimavdyli.ch .

Poezia e tij kryesisht është përkthyer në gjuhët italisht, gjermanisht, rumanisht dhe pak më pak në anglisht.


Mr. Brahim Avdyli është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës (LSHK); i Autoreve dhe Autorëve të Zvicrës (AdS); i Akademisë Alternative Shkencore të Shqipërisë dhe i disa organizatave të tjera.


Dienstag, 3. Dezember 2019

Lule nga kopshti i poetit Agron Tufa

Agron Tufa

TREGJET E LOTËVE
(në 100 vjetorin e Luftës së Dibrës)

Tregjet e lotëve të rinj janë të lehtë…
Nuk e kanë duhmën e shkrumbit,
shijen e athët të gjakut
dhe rrëshirën e zezë të zërit
në tel të sharkisë.

Tregjet e rinj të lotëve
janë spërdredhka bimësh kacavjerrëse
që pleksin kavon e trashë të fatit –
dhe, me ledhe lojacake puhizash
gjethesh e vrigujsh, lëndohen,
bien përtokë prej të parit thëllim.

Por nga gjëmat e moteve ata nuk duan t’ia dinë,
as për zhaurimën mortore të kobit,
as për litarët e groposur të gjakut,
as për Vertebrën e dërrmuar të fisit
që duket e zhduket në skeletin e kalldrëmit të vjetër
në dherat e këtij qyteti të djegur…

Çfarë peshe, çfarë shkaku rëndon
që ne s’duam t’ia dimë
dhe s’qenkemi në gjendje ta mbajmë?
Pse përdridhemi me një sofizëm fluturak
dhe sajojmë alibi në mungesë të mastarit?

Tregjet e lotëve të rinj
mund të ishin, megjithatë,
një troll i sigurt
për peshën e vërtetë
të humbjeve dhe mungesave.

Kemi harruar, ajme,
të qajmë me lotë të vjetër…

(Dibër e Madhe, 29 shtator 2013)



MËRZIA

Me shkop mërzia lodhjen shkund –
Tapet dimërak – dyst krahnezë…
Teshtima vdes. Dita merr fund
Tek plas si poç me verë të zezë.

Asgjë s’të ngut të marrësh hak,
Asgjë s’të ndal të bësh bilanc –
Gjersa çka ndodhi nuk e shmang,
Gjersa çfarë mbeti – ngriu kuarc.

Po tjetër lodhje do t’na mbërrijë
Që zhegun zhbën, njëlloj dhe ngricat.
E madhja fshesë gjithkah do fshijë
Dhe pengjet tona, dhe tepricat.

Ç’bunacë e fashë do të pllakosë!
Ç’kompresë për kafshë, drunj e gjind!
Do ngjethë gjithkënd nëpër Kozmos
Ideja, që sërish të lindë…

23.01. 2017



SHILARËS

Fryma ime e re rend si shtjellë nëpër male.
Fryma ime e vjetër përpëlitet në fushë.
Ah, si po shndrijnë këto shandane!
Si pezull m’u poq ky peng në gushë!

Fryma ime e re turbullohet ndër male.
Në fushë e ndrron Frymën e vjetër vërtik.
Dridhen fantazie harta seksuale,
Një shilarës i trishtë ç’po më kolovit –

Nga fushat e plogështa –
Te malet me re,
Herë në polin ndoshta,
Herë në polin pse.



GUR

Të jem herë herë pas here gur,
është diçka që më jepet.
Dhimbjet s’shohin dritë kurrë,
si paja mortesh në sepetet.

Dhimbja shket e bën kërdi
diku gjetkë, që nuk është “unë”.
Unë mbes guri në kufi:
nuk bëj dhunë; s’pranoj dhunë –

unë që dhunën mirë e njoh
(mos nuk isha dëshmitar?).
Dhimbja shuhet nëpër kohë,
unë kap veten duke qarë…

Të jem guri në kufi…!
Nuk di kush ma ka mësuar.
Është mallkim? Është dhunti?
Apo diç e ndërmjetësuar?

2016



PËRPLASJA

secili përplaset dhe jep
tingullin e vet të pakuptimtë.

Përplasu dhe ti.

e qetë dhe kanosëse
me gishtin ndër buzë
heshtja avitet…

Përplasu po munde.

2016



TËHUAJSIMI

Siç ndërron ekspresi i kafesë
nga “e ftohta”, tek “i nxehti”,
me maska në të parën kthesë
unë loz me vedin “kukafshehti”.

Zgjedh këtë lojë në orë të vonë,
që të mos jem më “i vërteti”.
Ç’do endem gjatë… i patenzonë,
me maska rolesh përskaj vedi…

Dhe, druaj fort, për besë, se mos
kur kobra-Kohë të hyjë në valle,
ndër maska vedi t’jetë mumosë,
i humbur shqim në saturnale[1].

Por dhe në ndodhtë, si rastësisht,
të dy të ndeshemi ballpërballë,
s’do mundem dot të ngre një gisht,
t’i them: “je unë… nuk me njeh vallë?!”

Dhe, bjerrë ndër vite, i maskuar,
ç’prej se çel gonxhja, bie gjethi,
do jem, prej vetes, alienuar –
një peng i lojës “kukafshehti”.



PSE KY KUTËRBIM?

s’rresht njerëzimi: trazon duar e hundë
në rropullitë e kohës dhe, secili,
përplaset e jep tingullin e vet.
të pangatërrueshëm. të pakuptimtë.

atëherë pse ky kutërbim në ag të kohërave?

rrëmon e mih në brinjë mashkullore
një si tunel, një si labirint,
një si Tezeu. Një si gjysëm gjinekolog,
një si gjysëm dedektiv. ai prore rreh
të zhburgosë një si Evë harrakate,
të mbetur në një si rrjetë brinjëve tona,
qyshkur na braktisi në gjysëm të udhës
zelli blasfemik i krijimit tonë surrealist.

dhe zhurmat shurdhohen në uturimë…

dhe vetëm më pas, vetëm më pas,
plas kutërbimi që përmbyt
hojet e kohërave.
herëdokur, me gishtin ndër buzë,
e qetë dhe kanosëse,
heshtja avititet.

po kush e ndal kutërbimin?



GUXO E GABO

Guxo e gabo: prej së tërës
le të mbetet “tabula rasa”.
Hapi udhë tekës më të ëmbël,
më mizore, ëndjes më të fshehtë,
që trupi i dorëzohet e truri s’e pranon.
Guxo: tretu me membranën
drithëruese të territ, atë lëkurë gjarpri
që i vishet trupit tënd si një festë dalldie.
Le të shkumëzojë tabuja,
le të mugullojë gjethi i rimtë
në tabutin tënd. Guxo:
shkulu si shkurrnajë tumori
të marrësh zjarr, të digjesh
duke flakëritur përbuzjen e përjetshme –
kujtesën e krimbur të brezave.
Guxo: gjako të shtish në dorë
atë që të madhnon, që të ngre
si një lapidar i errët egoizmi
midis të gjitha epsheve. Pa këtë alkimi
përvojat e tua të flashkëta
janë një turmë torturuese meitësh
që ta drobisin, ta raskapisin shpirtin,
gjer t’ia kenë dalë ta shndërrojnë,
pak e fije, në një hundshtypur
pas xhamit, me sy të gapërruar
në zbrazëtinë tënde. Guxo:
t’i fshish të gjitha tabulatet,
të kthehesh në “tabula”…
Le të shkruajnë, mandej, të tjerët,
çfarë të duan…

26 nëntor 2016



NJERIU ME BAROMINË

“Bum-bum!” – djersin dikush me barominë.
Ai vrima hap në kafka të njoma:
“bum-bum!” – pëllëmbët pështyn
dhe godet mbi tjera rrashta –
të lashta, të ngurta – korraca, mandej, vrimat –
golle të errëta – i mbush me kripë e tritol.
Kafka, si predha me djegore të brendshme –
pëlcasin dheun sa cekin…

Në birrarinë e fshatit, mbrëmjeve,
ai, me zë të zvargur, flet në një zgëq
për spektaklin e kafkave fishkëllyese,
për trajektoren e flurudhës
dhe për hatanë e gjëmimit
të lëndës plasëse, me mbushje
fanatizmash sektantë, racizëm, konspiracion…

“Bum-bum!” – vlon baromina, kërkëllin matrapiku
mbi kafka kockëforta çeliku – betonarme.
Ankohet njeriu i djersitur me qysqi në dorë:
“rrashta të mbrapshta”, thotë, “të pagdhendura”,
dhe duart me kallo pështyn: “plasariten e s’çahen”,
thotë, “kanë zënë të dyshojnë”, thotë,
“mendja e tyre më s’mbush”, thotë, ” e mua,
pëllëmbët – gjak më përvëlojnë”, shton.

Rrëshqet dhe baromina: tingërr-tingau –
tingulli metalik ndër gurë. Dhe, tek ulet,
instinktivisht vihet me dredhë një cigare
me tritol të thatë. “Po, po… kanë zënë
të dyshojnë”, thotë, tek lyp me tahmin
ethshëm çakmakun: “…dyshojnë, e vedit
përditë po i bëjnë nga një referendum…”

E ndez dhe… “Buuuuuuuuuuuuuumm…!”



NJË KUARTET POETËSH

Poeti triumfator S., mburret
me fushatën këmbëngulëse të kapërcimit të “krizës”
dhe çlirimin e lirë të hidrogjenit në poezi.

Tani, poeti S., buzëqesh jo si më parë,
por me një inkadishencë të rinuar në volt,
që konvertohet, përafërsisht,
me 7 kuaj fuqi për metaforë.

Poeti U., ka të drejtë të krenohet:
Ai i hapi burrnisht udhë poezisë së tij
përmes seancash të pandërprera stërvitore,
duke ngritur më dhëmbë pesha të rënda –
derisa arriti kulmin natën e dytë të Shëngjergjit,
kur në majë të Dajtit dhëmbët e tij çliruan
një thes me kripë të peshës 53 kg (thonë,
3 kilogramë mbi 50-shen ia kishin ngecur tinëz
bastexhinjtë hileqarë).

Tani ai është i qetë në rrugën e poezisë
dhe të gjithë për të thonë: “Ai është i pandalshëm…!

Poeti Th., është më pjellori,
por dhe më padrejtësish i pavlerësuari,
ngase ai i shkruan poezitë
me shpejt e më shpërfillshëm
se dhëmbët e tij të qërojnë e pështyjnë
lëvozhgat e farave përtokë…

Poezitë, thotë ai, “janë tepricat e bezdisë
që i duhen pështyrë gjindjes në surrat –
derisa kjo gjindje beterre t’i përafrohet
një realiteti paqësor
ku të mos ndjehet më nevoja
e përtypjes së farave…”

Po për poetin Xh? A ia vlen të flasim për të?
Nëse rron, thonë, ai rron në sajë të “poezisë së vërtetë”…
E që këtë jetë ta ketë sa më të gjatë,
ai e kalon duke sajuar lloje të panjohura limash,
thikash e presash, aq sa banesa e tij i ngjan tashmë
një reparti special tornitorësh
ku prodhohen vargje të punuara në filigramë –
mahnitje të shkëlqimit, xixëllimave dhe lëmimit –
por, ajme! Pa arritur të mbarojë dot, as poezinë e parë…

Të gjithë kritikët, që janë marrë me poezinë e tij,
se nga kanë psonisur jashtë shtetit ca binokle të veckël,
që i ngjeshin në sy, për të dalluar më mirë
lëvizjet e imëta të ingranazheve poetikë,
që rravgojnë mezindjeshëm në zemrekun e vargut…

E keqja në këso rasti është 2 + 1: e para:
ka nga ata kritikë që kanë paturpësinë të shpallin,
kinse në zemrekun e vargut të poetit Xh, asgjë nuk lëviz
dhe, e dyta: këto tip kritikësh gjithandej po i quajnë
“sahatçinj”… E pikërisht këtu përftohet një e keqe e tretë:
tërë vëmendja ka kohë që është zhvendosur
nga autori tek kritikët “sahatçinj”.

E ka në dorë vetë poeti i madh Xh,
t’i japë fund gjithë kësaj torture rraskapitëse…

Por, me sa duket,
ai ka vendosur të rrojë gjatë…

17 maj 2014



MREKULLIA E TË MOS BËRIT ASGJË…

Mrekullia e të mos bërit asgjë
është vazhdimi i pafajshëm i një gjumi
ku projektohen një seri ëndrrash pendestare
për çfarë bënë të tjerët – gjithësej – keqkuptime tragjike
të një vargu të pasosur gjeneratash, që besuan,
si në ag të historisë, se po e transformojnë
këtëBotë të trashëguar nga Hyji
në gjendje, kinse, të papërsosur…

Ku ta dinë ata të gjorë, se me ndërhyrjen e vet,
po shëmtojnë aktin unikal të Krijimit?

Mrekullia e të mos bërit asgjë
është paqja e pranimit me gjendjen e Zanafillës.

Çdo krijim dytësor, çdo konkurrencë detajesh
është fillimi i rrënimit, shëmtimit dhe shthurjes
së një Origjinali të parëkrijuar, të panjollë…

Asgjë të mos bësh, do të thotë
të ndalësh turrin e ndërkryer ngutanak
të theksimit të shëmtisë
mes një tabloje të përbotshme
ku ende frymojnë parajsa të dlira ishullore,
të paprekura nga epidemia e imitimit,
ku ende s’ka hedhur ganxhën e spirancës
zinxhiri kreativ i një rivaliteti-shemër,
që i mbivendoset harmonisë virgjine
të ngjyrave dhe elementëve –
ethet e sëmura të një egocentrizmi surrealist
me prangat e artit.

Mrekullia e të mos bërit asgjë
është vetëpërmbajtja për të mos ndërhyrë,
për të hequr dorë nga kopjet e shumëfishuara
të egove, nga dara e kastrimit të limfës dhe barit,
dherave dhe ujërave, finesës së profileve,
që si një bombë nukleare ndrysin përbrenda
pasionet shtazarake dhe botën e dyzuar,
që molepsin me shajni fantazmash e dëshirash,
që ndërlikojnë raportin e padhunë
të pajtimit me reshjet, pejsazhin dhe temperaturat,
që lutjet i ngarkojnë me një kod mistik ceremonish e ritesh,
që na largon pa kthim nga natyra e çiltër
e supersticionit dhe besimit.

Asgjë të mos bësh, do të thotë
ta ngallmosh veten në një karantinë gjumi
me ëndrra të pamëkata,
të ndjesh përbrenda ende
vazhdimin e po asaj muzike të parëlindur,
me po atë freski që kumboi, qysh ne themelet e Botës –
të mos kesh hyrë ende në konflikt
me harmoninë midis elementëve,
të mos cfilitesh në kalvarin e një lëngate të pamort
shkaqesh e pasojash,
pyetjesh e përgjigjesh…

23 shkurt 2014



SONET

Kupën e kujtimit tënd ku ta fsheh e ku ta hedh?
Bëj ta fla e bëj ta thyej, bëj ta lë e më rrënqeth.
Kupa e kujtimit tënd valon shkumë dashurie
M’u ka ngri si një servis mbushur pije cmendurie.

M’u ka ngri në dorën time ky bardhak I fildisht,
I hedh zjarrit,zjarri digjet si në ethe kaltërsisht.
Nuk e pi kujtimin tënd. Kupa le ta pasqyrojë
Sonte qiellin lakuriq dhe hënën e pagojë.

Le të rëndet e përlotur përmbi kupën e mallkuar
F’ytyra ime ndër reflekse zbehtësisht e vizatuar.
Kupa e kujtimit tënd më s’do mbushet kurrë me ty.
Bëj ta flak e bëj ta thyej, bëj ta pi e dot s’e pi.
Do të rend pra krejt i marrë me servisin e hënuar
Gjersa shkuma nëpër kohë do jetë tretur, avulluar…



MARSHI I VDEKJES

Ky vend popullohet më shumë me të vdekur;
Me të vdekur të lashtë, me të vdekur të rinj:
Janë të vdekur qytetesh me brengë të thekur-
Dhe të vdekur fusharakë e të vdekur – barinj.

Një popull të vdekurish gëlon kësoane;
Të vdekur qyshkuri, të vdekur tani…
Çfarë i mban gjallë, çfarë kambane
I mbledh dhe i derdh nëpër rrugë mizëri?

Të vdekurit ngatërrohen pa prâ midis vedit…
Po kush këtë makth do mundë ta zgjidhë vallë?
Vdes ngapak dhe shpresa tek të vdekurit e shtetit –
Më shumë gjysmëvdekur, se sa gjysmëgjallë.

Të vdekurit e lashtë nuk gjejnë dot paqe
Nga të vdekurit mbi dhe, që ngrenë pallate
Mbi eshtra fëmijësh; mbi plazmën e ardhme;
Mbi truallin që zhytet përditë në mëkate.

Dhe ngrenë rebelimin të vdekurit e vjetër,
Braktisin qimitret, mallkojnë me tërbim
Të vdekurit e rinj, bastardë, kokëngjeshur,
Dhe kthehen qimitresh të pangushëllim.

Ky marrsh i të vdekurve nuk paska të sosur,
Me shenjat e tyre, me këngët, me shkrimet,
Që shuhen, rishkruhen dhe mbesin vulosur
Prej bëmave të tyre, gjithsej, vetëm krimet…

Të vdekurit tanë, s’e dinë që kanë vdekur
Dhe s’gjendet i gjallë vdeksinë t’u provojë;
Kësoane të gjallët kanë ngrirë të mekur
Nën grushtin e vdekjes që kthen në rrënojë –

Lotët, kujtimet, atë shpresë të pakët
Që gjallë mbet dëshirash në urna, saksi…
Të gjallët tash janë, ah, kurme të vakët

Kufomash të gjalla, nxjerrë në liri…



VDEKJA E QYTETIT

Pasditeve dielli rrëmihte një shteg të fshehtë…
Visore t’padukshme natën rrisnin shtatzaninë:
e nesërmja hovte e tradhtohej në pandehmë…
Pluskonin të prapmet e sendeve. Me zjarrminë
dhe uji, dhe limfa zvetënoheshin në djersë.
Shkarja, shkarrëzimi i madh shkagonin kujtesë:
praptonin zogjtë: një nga një binin, piqeshin si qiqra
në të kundërt të perspektivës. Bulevardi
i mysët e kruspull si shpinë krokodili në hithra –
a si lundër e kalbur përmbys – tash nga inati
i zhdukjes së afërt i hante, i mbante për vete:
dhe zhurmën e takave, patkonjve, dhe kërkëllimën e qerreve.
Prej gjithkah: një pjesë mblidhet të ikë nga një pjesë
që nuk ngutet të vdesë. Përmidis, tejendanë – mërira –
kërpudha pikëlore helmkuqe. E me gjuhë nepërke të zezë
ajri gulçon mes pllakash betoni, barrela, fuçira.
Një vozë cit me yje u vetëvra e gjaku pëlciti, i errët e i trashë
mbrëmëherë, në një qoshe ku kriheshin melekët
që digjeshin zjarrmie n’ekstazë mullarëve me kashtë
kumtri. Kumti. Kurmi. Kulmi. Kumbi. Kusuri…
Ne bjerrur i kishim dhe gjestin, dhe fjalën dhe rëndë si buaj
përtypnim dhe ndillnim pandehma të egra tamburi
nën ritmin e çartur, nën jehun epsharak të çizmes së huaj.
Qenë pjekur gështenjat. Dhe binin. Si gëzhoja përtokë
mbi kalldrëme, gjerkur, një ditë edhe boçet mbetën
gojëshqyera, pa dhëmbë, si vezme të zbrazëta e, tok
me to, duarlart, spaletat e gjetheve ndër erëra shkapetën.
Dielli përvidhej – e thamë – një shtegu të murrmë:
ne prisnim. Ditënatë. Gjuhëjashtë. Agsholesh me brymë.
Çatisën rrebeshet dhe dhëmbët i thyen në shkumë.
Atëherë kurrizi i krokodilit lëvizi: pluskoi n’lundrim.
Si lundër e kalbur bulevardi kalamendej i dehur
dhe shiu i shkrehu epshet e errëta gjer në mëngjes,
dhe pirgjet me ëndrra dheu e gurësh të pjekur
u shuan të gjitha në gëlqere harrese: as kërma, as shpesë,
as engjëj krahëthatë s’denjuan të jenë, për besë,

së paku, cezurë efemere e kohës së vdekur.



ATA ISHIN TRE

-Baladë urbane-

I
Kur zura gruan e parë, qeshë thuajse kërthi
(Zot sa e desha! Zot sa më deshi!).
Dhe gjumi kur na zinte e quanim pabesi,
se gjumi si perde na ndante me ëndrra…
Dhe zgjoheshim me mallin brenda në gjëndra
(kështu mendoja unë, syleshi!).

Por hyri mot i thatë midis nesh. Dhe zgjati
aq gjatë, sa vetë Diktatura!
Ajo shtrihej pa mua. Qante zgrip shtrati.
Në ëndrra gjithmonë shihte fëmijë –
m’i rrëfente si aludim eksplicit në vetëdijë,
me nëntekstin: “Ti s’je nga ata burra!”

Ëndrrat e mia unë nuk i rrëfeja.
S’kish të drejtë. Ose (sipas saj), gënjeja.
(Zot sa më urrente! Zot sa e urreja!).
Në fakt, ëndrrat e mia qenë hambar
dëshirash reale – peng utilitar
se si ia fryja asaj barkun mullar.

Një ditë, shpirtka ime (tashmë amazonë),
më zuri për krahu, më hipi n’furgon
(tha: shapi do ndahet sot përgjithmonë) –
dhe vrap në spital ku bëjnë analizat.
Ajo doli sheqeri. Unë – shapi me krizat
e mashkullit steril, që s’e hanë as mizat.

“Si t’ia bëjmë? E ke vrarë kaplloqen?!”
tha, dhe turrjelë e ftohtë m’i kalli sytë.
“Ti, ndoshta, e ke fjalën për koqen,
prej së cilës i takon të lindin fëmijtë?
Në kësi rastesh – përdhëmba – bota vepron –
merr një foshnjë dhe e bir/bijëson”.

“Punë që s’bëhet – tha – dhe qëlloi shuplakën.
Dua një krijesë që të jetë krejt e imja,
sa kur ta laj, t’i ha dhe kakën!”
Pëshpërita me vete: “Të hëngërt qimja!”
por thashë veç: “Sa për atë, mbahu për leshi!”
“Leshi të mbuloftë”, tha dhe ma përveshi.

Nesret, shtëpinë e gjej lesh arapi.
“Asnjë ditë s’dua të shtyj me atë farë trapi
që ende pretendon të jetë burri im!” –
thoshte pusulla. Me vete kish marrë çdo intim.
Përsëri beqar. Tanimë me një “ish”. Trishtohesh
kur faj kanë aletet. Prej sish, distancohesh?

II
Gruaja e dytë më zgjodhi vetë. Nuk desha.
As ajo. Por deshën rrethanat. Rrethanat
janë ato thanat që të fusin në rreth –
të kuq, domosdo; rreth që të ngjeth në tesha
të leshta, që si krimba mëndafshi hanë manat
e epshit në drejtim drejtvizor – krahëror –

peshk i kurrizit, meqë peshk i thonë.
Këtu u kap grepi i saj me tojë në lojë –
dhe e nxori as mish, as peshk jetën tonë.

E quanin Gjyla (hajde moj Gjyle, moj shebojë!).
Ajo vishej e ngjishej si një Perandor,
gjersa dilte në rrugë. I mungonte veç shpata
dhe shi njatê lypte shkodrania. E ngrata!
E gjeti, thonë, dhe e mbajti midis shalësh
gjatë gjithë tetëorëshit. Mandej, nata
e gjente me tjetër uniformë. Mes valësh
epshore, njëmend, ishte marinare,
më sak, nëndetësesh: pa drita, pa fare…

Punonte në një firmë prodhimi tapash
dhe shuajsh prej tape. Shpata e saj, shefi,
ishte një miush provincial, i djegur etapash –
pa erë, pa ngjyrë… veç emër: Zefi.
Kaq mjafton ta varrosësh identitetin.
Por jo seksin. Më saktë: seksualitetin.

Gjyla ishte e âmel, e butë, vezullore,
si diell me kthetra. Bjonde, me buzë mishtore
e lakmuar për kopertina revistash;
subtile, lëndore, rërë mes gishtash –
ajo shkiste, përftohej – materie e flashkët:
ishte gojë e nxehtë ajri të vllazhët.

Ia hëngrën kokën shoqet: thjesht një DVD
me postë anonime, jepte në seri
pallime në këmbë, tavolina, në shesh…
ofshama, rënkime… E pat dhe kjo ylleshë!
Të paktën, s’pat kohë të më kapte gafil:

ta dinte që isha steril…


III
Gruan e tretë, nuk e zgjodha vetë.
As ajo mua. Rre-tha-nat. (Prapë ato!!!).
Rrethanat – si thanat, të futin në rreth.
Ti rreh të dalësh, por (shyqyr!) je vetë i tretë.
Rrethanat janë rrethi. Dhe rrethi pa pra
sillet me anat. Ana quhet vetë.

Ka qenë ditë qershori (tani më zë zori
t’i them hollësitë, qysh nisi, si mori…).
Por ishim në Dajt. E mend duhet mbajtë,
se deri atëherë, veç televizori
Venera të tilla kish dhënë me Sajt.
Ajo ishte Ana, Anisa, Xhoana –

e tashmja e përjetshme që digjej meteor –
Nëna Shqipëri në Varrezat e Dëshmorëve
me njëzetë e tetë mijë dashnorë.
Duhej më i rafinuari i horrave
të ishe dinjitar në garën e preve,
të mos bije kaqol i klisheve –

të ishe, si i thonë, xhentëlmen. Por ama,
kur në kullesën kaltëroshe të syve të saj, ra
e ngeci, si karkaleci vështrimi yt,
kur ajo pyeti: “Çfarë shprehin sytë?”,
ti mësyve në thela: “Për t’u ngulur në ty mirë,
që të bëhen fir, Kohë e Hapësirë!”.
Anipse pa takt – përgjigje, jo klishe. Sfidë…

Kjo e përcaktoi Fuatin tonë.
(Fuati është Fati, por Fuat quhej
ai që na njohu, që bëri çka duhej:
Zoti qoftë me të!). Se femra, siç thonë,
të fut kokë e këmbë në një këpucë,
ta shkosh gjithë jetën palmuç, galuc,
se vetë u kruajte! Ç’t’u desh me u ngucë?

Ajo s’m’u përgjigj, por u ngrit ngadalë.
Ma bëri me sy, rrëshqiti si ngjalë,
si Artemidë, si Nimfë e përdalë.
Harenë e piknikut braktisa dhe unë
dhe duhej ta ndiqja deri në majë –
ajo shtatsorkadhe, unë kurrizmajmun –
Pan me çaçkën tullace si pllajë.

Kur majën kapa, o, kur majën kapa!
Në lug të shpinës çurgonte djersa,
shakull, kacek fryhej parzmi, gjer sa
kokërdhokët e fryrë si dy etapa –
që s’dinë ç’kanë para, s’dinë ç’lanë prapa,
me stafetë në duar, sikur mbajnë një minë,
shohin se gjendet në zgrip, mbi greminë.

Pamja përposh vallëzon, tallazitet…
përfund rropullish, ndjej, më përzihet.
Ndjej se marramendja më lë pa ekuilibër
dhe leshrat më dridhen në erë si kolibër.
“Ulu!” – dha urdhër me një zë të fortë:
“S’të bën dhe aq keq të merresh me sport!”

U ul bri meje. Më kalli sytë e kthjellë.
Poshtë hapej humnera me boshin – zgafellë.
“A nuk e ndjen veten si mbi grataçelë?”
“Me ty s’do ndjehesh keq dhe tek Vorri i Bamit” –
thashë dhe lypa qesen e duhanit,
të qetësoja cazë Mollën e Adamit –

që duhej t’kish kërcyer prej fytit të tharë,
si kokërr gështenje e plasur në zjarr.
“Por jemi Këtu dhe Tani, – tha, – tetatet,
për hir të dëshirës që shprehe vetë –
ndryshe – majat nga thembrat, kthehu nga erdhe…
Oh, ç’pate kështu? Përse u zverdhe?”

Gjithë hallin te Moll’ e Adamit e kisha,
që ngjitej-zbriste si në termometër zhiva.
Syshqyer pamjen që hapej përpiva:
ngathët po zhvishej, gjithë përtesë,
si banane e qëruar me delikatesë –
zverdhte nën diell veç krifa e kresë…

Bardhësi lëbyrëse feksi njëherësh –
shtati – teh shpate zgrip humnerës,
ndërsa bosh vejevinte shilarësi i erës.
Kapërthimi ndodhi. Monstër dyshpinash,
me britma shpërthenin zinxhirë minash
në të Venerës që shullëhej greminash.

Ndodhte të shkepeshim herë-herë frymëprerë;
rrokulliseshin prej tehu gurë në humnerë,
po prapë lëmshi ndizej, lëpirë nën erë –
ortek, akullnajë që prehet në morenë.
Vërtitej një skifter qiejsh mbi prenë

dhe ikte tromaksur, pa e ditur pse-në.


IV
Dielli i dogji të mbramët qerpikë.
Kohë e Hapësirë bën fir në një pikë.
Në Tiranë u kthyem me teleferik.
Ditët që rrodhën përsëritën përvojën:
unë i shkoja pas, ajo hapte lojën
që lypte kokëkrisjen, paranojën.

Ajo pak nga pak më hapi sekretin –
të kisha respektin e duhur për vedin;
të ndjehesha i rëndësishëm. I fortë. Burrë
(kënaqësi që nuk ma kishin dhënë kurrë,
as femrat që i desha si perëndesha,
as femrat e rastit, naive, të leshta).

Por kulmin e respektit shenjtëror
ma la ta ndjej ca e nga ca:
Natyra dhe shpirti ishin në tetor.
Binte një shi me rrëke të mëdha.
Ajo erdhi nga jashtë. M’u hodh në kraharor
dhe memzi më tha: “Do bëhesh baba!”

“Me të tillë gënjeshtër e tradhëton veten?” –
mendova, për gënjeshtrën e saj të parë.
“Po sikur…? S’ka sikure! S’ka të ngjarë…!
Megjithëse… Budalla! Vari teneqen…
Luaj palaçon e babait njëherë,
se kurvat – ta lënë kopilin në derë. –

tash mbetet të grish hallatet me dhëmbë:
prit fëmijë të tjerë. Se ka dhe më rëndë:
Yllesha mes kafes të thotë: jam shtatzënë!
që ta dëgjojnë të gjithë. Ta gjeti tash vegën;
çfarë mban karakteri, me alfën, omegën,
andaj vit për vit vjen e të tund ekon –

shikoje, më qafsh! Do jesh prapë baba!
A-ha! Këtu s’ka kurvë që shkopin ma ha
për djathë! Dhe mua jeta mësuar m’i ka
do finte, do truke, si cigaren pas buke:
ke qenë njëherë peshk që karremin e nduke…
ti s’je drekë për të tjerët… Dyshimin struke!

Gëzohu, hasharohu dhe qesh: ha-ha-ha!
Se, nënën! – s’kalohet kjo jetë me frikë…!
…Nesret mora tinëz të shkoj në klinikë,
pa pikë entuziazmi, pa shpresa të mëdha.
Dhe prita gjithë ditën, si dash me qershi
në dyer të reja. Si Fanti Spathi.

Doktori riosh, bardhosh, mjekërrosh,
energjik në fjalë e gjeste, tha: “Hyni!”
Më ngjau, për besë, si Xhebrail Emini,
siç qeshë katandisur: “Të rrosh, të mos rrosh!”.
Xhebraili shfletoi shpejt e shpejt analizat –
m’i zgjati ligësisht, si grushtin me mizat –

dhe bombën lëshoi: “Fare normal, s’ka dyshim!”
“Vërtet doktor? Vërtet?” – pa pushim
përsërisja, tek bija në një ngashërim
të lehtë. “Vërtet?” – “Vër nëntë!
Ç’është kështu? Luajti burri nga mendtë!
Zotëri, ne nuk tallemi me klientë!”

“Por… doktor, i thashë, i verdhë dyll –
para dhjetë vjetësh kam dalë steril!”
“Ashtu?!” – tha dhe kuisi me një zë konesh:
“Kjo është kapriço kromozomesh, hormonesh…
Raste gjen plot në manuale speciale:
P.sh.: – përjetime të mprehta seksuale…

Kjo është tjetër temë. Kam frikë ta nisi…
Drejtohu më mirë tek psikanalisti!”
dhe shpatullat m’i rrahu me dashamirësi.
Kur dola, prej meje gurgullonte gëzimi,
i patrazuar, i kthjellë, si bebëz burimi,

megjithëse prajshëm jashtë binte shi.


V
Për herë të dytë (në po atë klinikë),
prapë shkova tinëz, tash vet i dytë
me djalin që përgjumësh puliste sytë –
engjëll që babit ia fal at’ pickim
shiringe, për genet që kanë origjinë
gjakun që e ngjizi një ditë mbi greminë.

“Ky rast, tha doktori, nuk duhet lejuar
të kalojë dëm, pa u studiuar…
Ky mister i natyrës me huqe artisti.
Ende nuk ke shkuar tek psikanalisti?!”
“Ç’të shkoj, doktor? Ç’të shkoj kotsëkoti?
Ka psikanalist më të mirë se Zoti?”

Thashë tek dilja: “Atij i qofsha falë!
Më bëri burrë, më bëri me djalë –
mes të gjallësh me bëri të ndjehem gjallë!
Çfarë rraskapie, o ç’mall pa kufi
dergjur mërzie, prapë në mërzi
do t’ishte kjo jetë pa Mëshirën e Tij!”

Shtrëngova foshnjen dhimbjesh shugatë;
në parzëm e ndjeja qysh u tulat
dhe rrahën bashkë si minë me sahat –
zemrat tona në një – bir edhe atë:
“Kjo është mahnia, vogëlush, e pandotur
dhe unë, po e pres i përlotur!”

Kështu i përshkuam ne brigjet e Lanës,
mbërritëm ku gjendej puna e Anës:
përreth e përanash, në rrugë e mbi urë,
kalimtarë e makina – makth, katrahurë –
çirreshin boritë, si djaj të shituar;
Anën e ndjemë veç kur qe afruar.

Ecëm. E mori djalin, e pa në pelena.
Mezi e zgjoi. E vu t’i japë sisë:
m’u duk Madona Mari Magdalena
me gjirin e bardhë dhe rrobën e zisë
(asaj i kish vdekur një i saj në fis,
një kushëri, emigrant në Modena).

“Sa ka ndryshuar…! Zot, sa ka ndryshuar!”
mendoj, tek e shoh përkulur mbi djalin.
Dhe dhelet e saj nuk kanë të pushuar,
sikur nuk ia shuajnë dot mallin.
Dhe sytë m’i kall pa atë iskrën e marrë:
“Shpirt, ti, më duket, paske qarë! –

A mund të na thuash dhe neve, përse?
Një baba i mirë asgjë nuk e fsheh.
Mos nuk ndjehesh i lumtur me ne?”
“I lumtur… i lumtur, e frikë kam ta them,
tash shpirtin pendimi për ty ma bren”, –
(me mendje). Tjetër përgjigjem: “Asgjësend”.

VI
“Të kujtohet vallë, Anën e pyes,
kur mbete shtatzanë e s’doje të dilje?
Kur miqve telefonin ua mbyllje?
Dhe më thoje prore përmes habisë:
Sa krupë, sa ndyrësi jashta shtëpisë! –
Kështu ndjeje veç para se të lindje…?”

“Jo, natyrisht… Dhe sot e kam bindje!
Dhe jo për ndyrësinë e rrugëve, shesheve,
as për marrëzira, thashetheme, grindje –
me to jemi plot, gjer në vrimat e veshëve –
por Fryma e kësaj bote, si vrug i paskaj
ndot Thelbin dhe Thelbin s’ka det ta lajë!”

“Ashtu, e dashur, e ndjej dhe unë sot…
Dhe më vjen mirë që jemi një mendje.
Ndoshta dhe jeta nuk qenka, pos rendje
drejt Shtëpisë që na pret diku në botë…”
“Mbërritëm!” thotë Ana: “Hape dhe mos
harro ta mbyllësh derën me lloz!”

Vjenë, gusht 2005

__________
[1] Një festë me maska që bënin romakët më 17 dhjetor, për nder të Saturnit.